COP31 kapsamında 19 Kasım’da yayımlanan ikinci çerçeve karar taslağı, ilk metne göre 144 paragraftan 80 paragrafa indirildi. Taslakta fosil yakıtlardan çıkışa yönelik açık ifadeler ile gelişmekte olan ülkeler için 2035’e kadar uyum finansmanının üç katına çıkarılması önerisi yer almadı. 1,5 derece hedefi ve 2035’e kadar elektrifikasyon oranının yüzde 35’e çıkarılması hedefi ise metinde korundu.
Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 kapsamında müzakerelerin siyasi çerçevesini belirlemesi beklenen ikinci taslak karar metni 19 Kasım’da yayımlandı. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) tarafından yayımlanan metin, ilk taslağa göre önemli ölçüde kısaltılırken bazı tartışmalı başlıklar metinden çıkarıldı. 16 Kasım’da yayımlanan ilk taslak 144 paragraf ve 18 sayfadan oluşuyordu. İkinci taslak ise 80 paragraf ve dokuz sayfaya indirildi. İlk taslakta yer alan fosil yakıtlardan uzaklaşmayı hızlandırma çağrısı ikinci metinde yer almadı. Gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere sağladığı uyum finansmanının 2035’e kadar yıllık en az 120 milyar dolara çıkarılmasına ilişkin açık öneri de ikinci taslakta yok. Buna karşılık Paris Anlaşması’nın 1,5 derece hedefi, emisyonların hızlı ve sürdürülebilir biçimde azaltılması ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılması yönündeki ifadeler metinde korunuyor. İlk taslakta ülkelerin fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecini hızlandırması, enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan çıkışın derhal başlatılması ve verimsiz fosil yakıt sübvansiyonlarının kaldırılması yönünde ifadeler bulunuyordu. İkinci taslakta ise fosil yakıtlara doğrudan atıfta bulunan ifadeler çıkarıldı. Yeni metin, küresel geçişi düşük sera gazı emisyonlarına ve iklim dirençli kalkınmaya yönelme çerçevesinde ele alıyor. Bu ifade, fosil yakıtlardan çıkışa ilişkin açık bir taahhüt içermiyor. Taslakta Paris Anlaşması'nın uygulanması ve küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyle sınırlandırılması hedefi yeniden teyit edilirken, düşük emisyonlu kalkınma ve iklim dayanıklılığına yönelik dönüşümün geri döndürülemez olduğu değerlendirmesi de yer aldı. İkinci taslakta 1,5 derece hedefinin aşılması ihtimaline ilişkin endişeler korunurken, sıcaklık artışının büyüklüğünü ve süresini sınırlama çabalarının sürdürülmesi gerektiği vurgulandı. İlk taslakta gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere sağladığı uyum finansmanının 2035'e kadar yıllık en az 120 milyar dolara çıkarılması ve bu hedefe ulaşmak için bir yol haritası hazırlanması öneriliyordu. Bu öneri, ikinci taslakta açık biçimde yer almadı. Finansman başlığı ikinci metinde bütünüyle çıkarılmış değil. Taslak, iklim eyleminin uygulanması için finansman, yatırım, teknoloji transferi ve kapasite geliştirme alanlarında uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesine yönelik ifadeler içeriyor. Ancak ilk taslakta bulunan uyum finansmanını üç katına çıkarma önerisinin ve buna ilişkin açık hedefin ikinci metinde bulunmaması, müzakerelerin finansman başlığındaki önemli değişikliklerden biri oldu. Gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum için ihtiyaç duyduğu finansman ile mevcut kaynaklar arasındaki açığın büyüklüğü müzakerelerin temel anlaşmazlık başlıklarından biri olmaya devam ediyor. Reuters'ın 19 Kasım tarihli haberine göre, gelişmekte olan ülkelerin uyum için yılda yaklaşık 300 milyar dolara ihtiyaç duyduğu belirtilirken, 2024'te sağlanan kamu ve özel finansmanın yaklaşık 36 milyar dolar olduğu aktarıldı. Haberde, ilk taslakta yer alan uyum finansmanını üç katına çıkarma önerisinin ikinci taslakta bulunmadığına dikkat çekildi. İkinci taslakta, 2035'e kadar küresel toplam nihai enerji tüketiminde elektriğin payının yüzde 35'e çıkarılması hedefi yer almaya devam ediyor. Bu hedef, COP31 Başkanlığı tarafından gündeme getirilen küresel elektrifikasyon önerisiyle bağlantılı. Metinde elektrifikasyonun emisyonların azaltılması, enerji güvenliği, enerji verimliliği, ekonomik kalkınma ve enerjiye erişim açısından sağlayabileceği faydalar kabul ediliyor. Yenilenebilir enerji ve diğer düşük karbonlu teknolojilerin geliştirilmesi, enerji verimliliğinin artırılması, elektrik şebekelerinin ve iletim-dağıtım altyapısının güçlendirilmesi de taslakta yer alan başlıklar arasında. Ancak ilk taslakta elektrifikasyon hedefinin gerçekleştirilmesine yönelik daha doğrudan çağrılar bulunurken, ikinci metinde bu hedefin siyasi ve uygulamaya dönük çerçevesi daha sınırlı hale geldi. We Mean Business Coalition'ın ikinci taslağa ilişkin değerlendirmesinde de yüzde 35 hedefinin korunduğu, ancak hükümetlere bu hedefi gerçekleştirme yönünde doğrudan çağrının çıkarıldığı belirtildi. İkinci taslakta, 18 Kasım itibarıyla 167 ülkenin ulusal katkı beyanlarını (NDC), 81 ülkenin uzun vadeli düşük sera gazı emisyonlu kalkınma stratejilerini ve 96 ülkenin ulusal uyum planlarını sunduğu bilgisi yer aldı. Metinde, henüz ilgili planları sunmayan ülkelere bu yönde adım atmaları çağrısı yapıldı. Paris Anlaşması kapsamındaki ulusal iklim planlarının uygulanmasının önemine de vurgu yapıldı. Taslakta, Paris Anlaşması öncesindeki bazı projeksiyonlarda küresel sıcaklık artışının 4 derecenin üzerinde öngörüldüğü, mevcut ulusal iklim planlarının tam uygulanması halinde ise bu tahminin yaklaşık 2,6 dereceye gerileyebileceği değerlendirmesi de yer aldı. 16 Kasım'da yayımlanan ilk metin ile 19 Kasım'daki ikinci taslak arasındaki değişiklikler, müzakerelerde hangi başlıkların geri çekildiğini ortaya koyuyor. İkinci taslağın yayımlanması, COP31 müzakerelerinde uzlaşının henüz sağlanamadığı fosil yakıtlardan çıkış ve iklim finansmanı gibi başlıklardaki farklılıkların metne nasıl yansıdığını gösteriyor. İlk taslakta daha açık biçimde yer verilen bazı hedeflerin ikinci metinden çıkarılması ya da daha genel ifadelerle değiştirilmesi, müzakerelerin son aşamasında taraflar arasındaki uzlaşının kapsamının daraldığına işaret ediyor. Ancak bu değişiklikler nihai kararın da aynı şekilde kabul edileceği anlamına gelmiyor. Taraflar müzakereler sırasında taslak üzerinde değişiklik yapabilir; nihai metin, ülkelerin uzlaşmasıyla şekillenecek.Fosil yakıtlardan çıkış ifadesi ikinci taslakta yer almadı
Uyum finansmanına ilişkin 120 milyar dolarlık öneri çıkarıldı
Elektrifikasyon hedefi metinde korundu
Ülkelerin iklim planlarına ilişkin veriler metinde yer aldı
İlk ve ikinci taslak arasındaki temel farklar

