Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, 9 Kasım’da Antalya’da başlayacak. Türkiye’nin ev sahipliği ve başkanlığını üstlendiği, Avustralya’nın müzakerelere başkanlık edeceği zirvede iklim taahhütlerinin uygulamaya geçirilmesi öne çıkacak. Türkiye açısından kömürden çıkış, emisyon hedefleri, iklim finansmanı ve kentlerin iklim değişikliğine uyumu kritik başlıklar arasında.

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nın 31’inci oturumu COP31’in başlamasına beş gün kaldı.

9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya EXPO Center’da düzenlenecek konferans, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne (UNFCCC) taraf ülkelerin temsilcilerinin yanı sıra müzakerecileri, bilim insanlarını, gençleri, iş dünyasını ve sivil toplum kuruluşlarını bir araya getirecek. 

Konferansa Türkiye ev sahipliği yapacak. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum COP31 Başkanlığı görevini üstlenirken, Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen müzakerelere başkanlık edecek. Türkiye ev sahipliği ve konferans başkanlığını, Avustralya ise müzakere sürecinin yürütülmesini üstlenecek. 

Devlet ve hükümet başkanlarının katılacağı Dünya Liderler İklim Eylemi Zirvesi ise 11–12 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek. Liderler zirvesinde ülkelerin iklim taahhütleri, uluslararası iş birliği ve iklim eyleminin hızlandırılması gündeme gelecek. 

BM’den uygulama vurgusu

UNFCCC, COP31’in temel önceliğini iklim çözümlerinin uygulanması ve küresel enerji dönüşümünün ilerletilmesi olarak tanımlıyor. Kurum, iklim hedeflerinin yalnızca açıklanmasının yeterli olmadığını, bu hedeflerin ekonomik ve toplumsal sonuç üretecek uygulamalara dönüştürülmesi gerektiğini vurguluyor. 

Müzakerelerde sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğinin etkilerine uyum, iklim finansmanı ve adil geçiş gibi başlıklar ele alınacak. Konferansın tematik gündeminde enerji dönüşümü, ulaşım, gıda güvenliği, su yönetimi, dayanıklı kentler, yeşil sanayileşme ve iklim finansmanı da bulunuyor.

COP31’in gündemi yalnızca hükümetler arası müzakerelerle sınırlı değil. Başkanlığın açıkladığı Eylem Gündemi, ülkelerin iklim politikalarını uygulamaya dönüştürmesine yönelik iş birliklerini ve somut projeleri öne çıkarıyor.

Türkiye’nin iklim taahhütleri ve kömür gerçeği

COP31’e ev sahipliği yapacak Türkiye açısından enerji dönüşümü, konferansın en kritik gündemlerinden biri olacak.

Türkiye, 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda 2035 yılına ilişkin yeni Ulusal Katkı Beyanı’nı (NDC) 9 Kasım 2025’te BM’ye sundu. Beyana göre Türkiye, sera gazı emisyonlarını referans senaryoya kıyasla 466 milyon ton karbondioksit eşdeğeri azaltmayı ve 2035’te toplam emisyonları 643 milyon ton karbondioksit eşdeğerinde sınırlamayı hedefliyor. 

Ancak bu hedef, emisyonların bugünkü seviyenin altına indirilmesi anlamına gelmiyor. Climate Action Tracker’ın değerlendirmesine göre, arazi kullanımı ve ormancılık sektörü hariç tutulduğunda Türkiye’nin 2035 hedefi 694 milyon ton karbondioksit eşdeğerine karşılık geliyor. Kuruluş, bu hedefi 1,5 derece sıcaklık sınırıyla uyumlu bulmuyor ve Türkiye’nin emisyon azaltım hedeflerini güçlendirmesi gerektiğini belirtiyor. 

Enerji üretimindeki mevcut tablo da bu tartışmanın önemini gösteriyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre 2025’te Türkiye’nin elektrik üretiminin yüzde 33,3’ü kömürden, yüzde 22,3’ü doğal gazdan sağlandı. Rüzgârın payı yüzde 10,8, güneşin payı ise yüzde 11,9 oldu. 

Ember’in 2026’da yayımladığı Türkiye Elektrik Görünümü raporuna göre rüzgâr ve güneşin toplam elektrik üretimindeki payı 2025’te yüzde 22’ye ulaştı. Aynı rapor, kömürün yaklaşık yüzde 34’lük payla Türkiye’nin elektrik üretimindeki en büyük kaynak olmaya devam ettiğini ortaya koydu. 

Bu veriler, Türkiye’nin enerji dönüşümünün yalnızca yenilenebilir enerji kapasitesini artırmakla sınırlı olmadığını gösteriyor. Kömürün elektrik üretimindeki ağırlığının nasıl azaltılacağı, fosil yakıtlara dayalı enerji politikalarının nasıl değişeceği ve bu dönüşümün çalışanlar ile kömür bölgeleri üzerindeki etkilerinin nasıl yönetileceği de tartışmanın parçası.

İklim Kanunu ve emisyon ticaret sistemi

Türkiye’nin iklim politikaları açısından izlenmesi gereken bir diğer başlık, 2025’te yürürlüğe giren İklim Kanunu.

7552 sayılı İklim Kanunu, 2 Temmuz 2025’te TBMM’de kabul edildi ve 9 Temmuz 2025’te Resmî Gazete’de yayımlandı. Kanun, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum politikaları için yasal çerçeve oluştururken Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS) kurulmasına da dayanak sağladı. 

Emisyon Ticaret Sistemi, belirlenen sınırlar çerçevesinde sera gazı salımlarına ilişkin tahsisatların alınıp satılmasına dayanan bir mekanizma. Ancak sistemin iklim hedeflerine ne ölçüde katkı sağlayacağı, emisyon üst sınırlarının nasıl belirleneceği, tahsisatların hangi koşullarda dağıtılacağı ve denetimin nasıl yapılacağı gibi ayrıntılara bağlı.

COP31 öncesinde bu başlık, Türkiye’nin iklim politikalarının yalnızca hedefler ve yasal düzenlemeler üzerinden değil, uygulama sonuçları üzerinden de değerlendirilmesini gerekli kılıyor.

İklim finansmanı: Taahhütler hangi kaynaklarla uygulanacak?

COP31’in Türkiye açısından bir diğer önemli boyutu iklim finansmanı. Yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması, sanayinin dönüşümü, su kaynaklarının korunması ve kentlerin iklim değişikliğine karşı dayanıklı hâle getirilmesi önemli miktarda finansman gerektiriyor.

Bu kapsamda 5 Eylül 2026’da İstanbul’da, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Birleşmiş Milletler Türkiye ve COP31 İklim Yüksek Düzeyli Şampiyon Ofisi’nin katılımıyla İklim Finansmanı Politika Diyaloğu düzenlendi. Toplantıda iklim yatırımlarının finansmanı, özel sektör sermayesinin harekete geçirilmesi, yatırım yapılabilir projelerin geliştirilmesi ve kamu ile özel sektör kaynaklarının birlikte kullanılması ele alındı. 

Toplantıda Hazine ve Maliye Bakanlığı ile BM Türkiye arasında iklim ve kalkınma finansmanı alanında işbirliğini öngören bir niyet beyanı da imzalandı. İş birliği; proje hazırlama, finansman koordinasyonu, yenilikçi finansman modelleri ve özel sermayenin harekete geçirilmesi gibi alanları kapsıyor. 

Burada yanıtlanması gereken soru, açıklanan finansman hedeflerinin ne kadarının somut projelere ve gerçekleşmiş yatırımlara dönüşeceği. Finansmanın miktarı kadar hangi sektörlere aktarılacağı, hangi koşullarla sağlanacağı ve sonuçlarının nasıl ölçüleceği de önem taşıyor.

COP31’in uygulama aracı: İklim Uygulama Köprüsü

COP31 Başkanlığı tarafından açıklanan İklim Uygulama Köprüsü (Climate Implementation Bridge – BRIDGE) de konferansın uygulama gündemindeki önemli araçlardan biri.

BRIDGE, ülkelerin ulusal iklim taahhütlerini ve uyum planlarını yatırım yapılabilir projelere dönüştürmeyi, kamu ve özel sektör kaynaklarını bir araya getirmeyi ve finansman ortaklıklarını geliştirmeyi amaçlıyor. 

Ancak BRIDGE yeni bir iklim fonu veya bağımsız finansman kurumu değil. COP31 Başkanlığı, bu yapıyı mevcut uluslararası kuruluşlar, kalkınma bankaları, iklim fonları ve özel sektör arasındaki bağlantıyı güçlendirmeyi hedefleyen bir uygulama aracı olarak tanımlıyor. 

Bu nedenle girişimin başarısı, açıklanan işbirliği mekanizmalarının ne kadarının finanse edilen ve sahada uygulanan projelere dönüşeceğiyle ölçülecek.

Su yönetimi ve yerel yönetimlerin uyum politikaları

İklim değişikliğinin etkileri Türkiye’de yalnızca enerji ve emisyon politikalarıyla sınırlı değil. Kuraklık, su kaynakları üzerindeki baskı, aşırı sıcaklar ve sel riski, kentlerin ve yerel yönetimlerin iklim değişikliğine uyum kapasitesini de gündeme getiriyor.

Su kaynaklarının korunması, altyapının güçlendirilmesi, yağmur suyu yönetimi, taşkın riskinin azaltılması ve kentlerde aşırı sıcaklara karşı önlemler, iklim politikalarının doğrudan yaşam koşullarına yansıyan alanları arasında.

Bu noktada yerel yönetimlerin hazırladığı iklim eylem ve uyum planlarının ne ölçüde uygulandığı, projeler için hangi kaynakların ayrıldığı ve yatırımların hangi bölgelerde hayata geçirildiği önem taşıyor. Planların hazırlanmış olması tek başına yeterli değil; uygulama takvimi, bütçe ve ölçülebilir sonuçların da izlenmesi gerekecek.

COP31’in ardından hangi sonuçlara bakılacak?

COP31’in ev sahibi olmak, Türkiye’yi yalnızca uluslararası iklim müzakerelerinin yürütüldüğü ülke konumuna getirmiyor. Aynı zamanda ülkenin kendi iklim politikalarının, enerji tercihlerinin ve uygulama performansının da uluslararası ölçekte daha yakından izleneceği bir dönemin kapısını açıyor.

COP31’in sonuçları değerlendirilirken yalnızca liderlerin açıklamalarına ve yeni taahhütlere değil, bu taahhütlerin hangi takvimle uygulanacağına, hangi kaynaklarla finanse edileceğine ve ölçülebilir sonuç üretip üretmeyeceğine de bakılması gerekecek.

Türkiye açısından konferansın en önemli sınavlarından biri, 2053 net sıfır hedefi ile mevcut enerji politikaları arasındaki mesafenin nasıl kapatılacağı olacak. Kömürün elektrik üretimindeki payı, emisyon ticaret sisteminin işleyişi, iklim finansmanının somut yatırımlara dönüşmesi ve yerel yönetimlerin uyum projeleri bu sürecin temel göstergeleri arasında yer alacak.

COP31 hakkında

COP, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne taraf ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadele konusunda ortak kararlar aldığı yıllık konferans. COP31 kapsamında sözleşmenin 31. Taraflar Konferansı oturumunun yanı sıra Kyoto Protokolü taraflarının 21. toplantısı (CMP21) ve Paris Anlaşması taraflarının 8. toplantısı (CMA8) da gerçekleştirilecek.

Konferans, yaklaşık 200 ülkenin hükümet temsilcilerini, müzakerecileri ve uluslararası kuruluşları bir araya getirecek. İş dünyası, bilim insanları, gençler, yerli halklar ve sivil toplum kuruluşları da akredite gözlemci olarak sürece katılabilecek.

Türkiye, konferansın ev sahipliğini ve dönem başkanlığını üstlenecek. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, COP31 Başkanı olarak görevlendirildi. Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ise müzakereler başkanlığını yürütecek. Türkiye ile Avustralya arasında varılan görev paylaşımına göre Türkiye konferansa ev sahipliği yapacak ve Eylem Gündemini yönetecek; Avustralya ise resmî müzakereleri yönetecek.

Konferansın resmî müzakereleri, yalnızca akredite katılımcıların girebildiği Mavi Bölge’de yapılacak. Türkiye’nin yöneteceği Yeşil Bölge ise iklim çözümlerinin, projelerin ve işbirliklerinin tanıtılacağı alan olarak planlandı. Yeşil Bölge’ye halkın katılımı kayıt yoluyla sağlanacak.

COP31’in ana yaklaşımı, iklim taahhütlerinin uygulamaya geçirilmesi ve küresel enerji dönüşümünün hızlandırılması olarak açıklandı. Türkiye’nin başkanlık ettiği Eylem Gündemi’nde 10 öncelikli tema bulunuyor: Sıfır Atık, Okyanuslar ve Denizler, Gıda Güvenliği, İklim Dirençli Şehirler, İklim Uygulama Köprüsü, Gençlik ve Eğitim, Yeşil Sanayileşme, Temiz Enerji Dönüşümü, Rio Sinerjisi ile Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri.

Konferansın resmî müzakere gündeminde sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum, gelişmekte olan ülkeler için iklim finansmanı ve çalışanlar ile toplulukları kapsayan adil geçiş konuları da yer alacak.