Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres'in Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın New York'ta yapılması önerilen üçlü görüşmeye katılmamasının, görüşmeyi anlamlı kılacak yeni bir önerinin bulunmamasıyla ilgili olduğunu söyledi.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres'in Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın New York'ta yapılması önerilen üçlü görüşmeye katılmamasının, görüşmeyi anlamlı kılacak yeni bir önerinin bulunmamasıyla ilgili olduğunu söyledi.
Holguin, ANKA Haber Ajansı'na verdiği özel mülakatta, Guterres'in programında Erhürman ve Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulides ile ayrı ayrı görüşmeler bulunduğunu, üçlü toplantının önceden planlanmadığını belirtti.
Hristodulides'in BM Genel Kurulu'nun üst düzey toplantıları sırasında üçlü görüşme yapılmasını önerdiğini söyleyen Holguin, Hristodulides'in öneriyi Erhürman'a danıştığını ifade etti.
Holguin, Erhürman'ın kendisine, "Böyle bir görüşmeyi anlamlı kılacak yeni bir öneri var mı?" diye sorduğunu aktardı.
Hristodulides'in, Kıbrıs'ta liderler arasında yapılan son ikili görüşmede sunduğu önerileri yinelediğini Erhürman'a ilettiğini belirten Holguin, Erhürman'ın ise "İlerleme için gerekli koşullar oluşmadığı sürece görüşmenin olumlu bir sonuç vermeyeceği" değerlendirmesinde bulunduğunu söyledi.
Holguin, kolaylaştırıcı olarak BM'nin iki tarafın da süreci mümkün olduğunca ilerletmesini istediğini ancak liderlerin siyasi kararlarına müdahale edemeyeceğini vurguladı.
"Liderler tavsiyeleri dinleyebilir. Fakat nihayetinde karar liderlere aittir" dedi.
Güven artırıcı adımlar
Holguin, tarafların üzerinde çalıştığı güven artırıcı önlemlerin hayata geçirilmesi için siyasi iradeye ihtiyaç olduğunu söyledi.
Doğal afetlerle mücadele konusunda yeni bir teknik komite kurulmasının uygulanabilecek adımlardan biri olduğunu belirten Holguin, iki tarafın komitenin oluşturulması konusunda daha önce anlaşmasına rağmen, adanın herhangi bir yerinde meydana gelebilecek afetlere ortak müdahalenin nasıl yapılacağı konusunda henüz uzlaşma sağlanamadığını söyledi.
Düzensiz göç, mayın temizliği ve spor alanlarında işbirliğinin de ilerletilebileceğini belirten Holguin, "Ancak şu ana kadar ilerlemek için siyasi irade ortaya konmadı" dedi.
Yeni geçiş noktalarının iki toplum arasındaki iletişimi ve bağlantıyı güçlendirebileceğini söyleyen Holguin, Kiracıköy-Eğlence (Athienou-Aglantzia), Haspolat (Mia Milia) ve Akıncılar-Limya (Louroujina-Lymbia) güzergahlarını sıraladı.
Haspolat kapısının açılmasının ticarete önemli katkı sağlayabileceğini belirten Holguin, bu konunun her iki toplumun ticaret odaları tarafından da gündeme getirildiğini söyledi.
Ekim ayında müzakere yöntemi ele alınacak
Holguin, ekim ayında yapacağı ziyaret sırasında taraflarla müzakere yöntemi ve olası görüşmelerin zemini üzerinde çalışacağını söyledi.
"Her müzakerede taraflar, görüşmelerin nasıl yürütüleceğini belirleyecek bir yöntem üzerinde anlaşır" diyen Holguin, BM'nin tarafları, kendi kararlarıyla müzakerelere başlayabilecekleri bir yöntemi birlikte oluşturmaya çağırdığını belirtti.
Holguin, yöntemin kısa, orta ve uzun vadeli hedeflere ulaşmak için gerekli "alanı, kuralları ve ilkeleri" belirlemesi gerektiğini söyledi.
Tarafların başlangıçta yeni engeller yaratmayacak, aksine ilerleme sağlayacak yaklaşımlar ortaya koyması gerektiğini belirten Holguin, "Müzakereler başladığında tarafların yararlanabileceği bir yöntem oluşturmak istiyoruz" dedi.
BM'nin taraflara herhangi bir sonucu dayatmayacağını vurgulayan Holguin, "BM Kıbrıs'ta kolaylaştırıcılık yapmak için bulunuyor; dayatmak ya da ne yapılacağını dikte etmek için değil" diye konuştu.
Müzakerelerin taviz verme iradesi, uzlaşı arayışı ve karşılıklı yarar temelinde yürütülmesi gerektiğini belirten Holguin, bu koşulların şu anda "mevcut görünmediğini" ifade etti.
BM'nin yakınlaşma belgesi
Holguin, BM'nin geçmiş müzakerelerde taraflar arasında sağlanan yakınlaşmaları inceleyerek bir belge üzerinde çalıştığını söyledi.
2015-2017 yılları arasında tarafların BM'ye sunduğu ortak belgelerin yanı sıra BM arşivindeki diğer kayıtların da incelendiğini belirten Holguin, geçmiş yakınlaşmaların kaydına en yakın belgelerin söz konusu dönemde sunulan "Ortak Belgeler" olduğunu söyledi.
Belgenin müzakereler başlamadan önce taraflara sunulmayacağını belirten Holguin, bunun yeni bir anlaşmazlık konusu yaratabileceğini ifade etti.
"Belgeyi daha önce sunmak, yeni bir anlaşmazlık başlığı açar. Belge, müzakereler başladığında ve kullanışlı hale geldiğinde verilecek" dedi.
Holguin, geçmişte kullanılan yöntemlerin otomatik olarak sürdürülmemesi gerektiğini belirterek, "Her şey hep böyle yapıldıysa, belki de bugüne kadar çok fazla ilerleme kaydedilememesinin nedeni tam olarak budur"değerlendirmesinde bulundu.
"Düşmanca bir ortamdan müzakere doğmaz"
Kıbrıs Türk tarafının uluslararası temaslarının kısıtlanmaya çalışıldığı ve güveni zedeleyen adımların atıldığı bir ortamda müzakereler için uygun koşulların oluşturulup oluşturulamayacağı sorusuna Holguin, "Kesinlikle hayır; çünkü bunlar zaten karmaşık olan meseleyi daha da karmaşık hale getiriyor" yanıtını verdi.
"Müzakereler kendiliğinden ortaya çıkmaz; düşmanca bir ortamdan da doğmaz" diyen Holguin, sürecin karşı tarafı ve onun varlığını anlamayı ve kabul etmeyi gerektirdiğini söyledi.
Bu konuyu son bir ay içerisinde müzakerecilerle birkaç kez görüştüğünü belirten Holguin, işbirliği ve karşılıklı kabulün anlamlı müzakereler için gerekli olduğunu ifade etti.
Bölgesel gelişmelerin de süreci etkilediğini belirten Holguin, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz'deki durumun "giderek daha karmaşık hale geldiğini" ve bunun Kıbrıs üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
"Fırsat giderek kayboluyor"
Holguin, Kıbrıs'ta müzakerelerin yeniden başlaması için daha önce mevcut olan uygun ortamın zayıfladığını söyledi.
"Geçen yıl boyunca ve bu yılın başlarında sahip olduğumuz elverişli fırsatın giderek kaybolduğu açık" diyen Holguin, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz'de artan gerilimin Kıbrıs'ı da olumsuz etkileyebileceğini belirtti.
Holguin, ekim ayında yapacağı temaslarda güven artırıcı önlemler, geçmiş yakınlaşmalar ve müzakere yöntemi üzerinde çalışacağını söyledi.
"Amacımız, tarafların kendi kararlarıyla müzakerelere başlayabilecekleri bir yöntem oluşturmasına yardımcı olmak" dedi.
