ournalismfund Europe’da yayımlanan araştırmaya göre, Avrupa Birliği’nin yaklaşık 6 milyon avro fon sağladığı UnderSec projesi kapsamında İsrail savunma sanayisiyle bağlantılı su altı gözetim ve haberleşme teknolojileri Yunanistan’daki Lavrio, İtalya’daki Ravenna ve İspanya’daki Valensiya limanlarında test edildi. Projenin ortakları arasında İsrail Savunma Bakanlığı, Rafael Advanced Defense Systems ve Tel Aviv Üniversitesi de yer aldı. Araştırma, “sivil güvenlik” amacıyla yürütüldüğü belirtilen projenin NATO ve savunma sanayisiyle bağlantılarına, Natura 2000 koruma alanındaki testler için çevresel izin alınmadığı iddiasına ve geliştirilen sistemlerin askeri amaçlarla ticarileştirilme ihtimaline dikkati çekti. Haberde ayrıca Rafael tarafından geliştirilen ve “sahada test edildiği” belirtilen Broadlink modeminin deniz canlıları üzerindeki olası etkileri ile İsrail teknolojilerinin Avrupa savunma pazarına aktarılmasında AB araştırma fonlarının rolü sorgulandı.
Haber: Ludovica Iona Lasinio, Linda Maggiori, Begoña P. Ramírez ve Nikos Morfonios
(ATİNA/RAVENNA/VALENSİYA) - Journalismfund Europe’da yayımlanan uluslararası araştırma, Avrupa Birliği’nin yaklaşık 6 milyon avro fon sağladığı UnderSec projesi kapsamında, İsrail ordusuyla bağlantılı ve “sahada test edilmiş” su altı gözetim teknolojilerinin Yunanistan, İtalya ve İspanya’daki limanlarda denendiğini ortaya koydu.
Ludovica Iona Lasinio, Linda Maggiori, Begoña P. Ramírez ve Nikos Morfonios’un kaleme aldığı araştırmaya göre, su altı altyapılarının güvenliğini ve siber saldırılara karşı korunmasını amaçlayan proje kapsamında Yunanistan’daki Lavrio, İtalya’daki Ravenna ve İspanya’daki Valensiya limanlarında testler gerçekleştirildi.
Avrupa Birliği’nin Horizon Europe programı tarafından finanse edilen projede 22 ortak bulunuyor. Bunlar arasında Avrupa dışından üç İsrailli kuruluş da yer alıyor: İsrail Savunma Bakanlığı, ülkenin önde gelen savunma sanayisi şirketlerinden Rafael Advanced Defense Systems ve Tel Aviv Üniversitesi.
Araştırmada, sivil güvenlik projesi olarak sunulan UnderSec’in İsrail’in askeri ve savunma sanayisi ekosistemiyle bağlantıları, çevresel izin süreçlerindeki eksiklikler ve geliştirilen teknolojilerin askeri amaçlarla ticarileştirilme potansiyeli mercek altına alındı.
Rafael’in Broadlink modemi test edildi
UnderSec kapsamında denenen sistemler arasında Rafael tarafından geliştirilen Broadlink adlı su altı akustik haberleşme modemi de bulunuyor.
Şirketin teknik belgelerine göre Broadlink, denizaltılar, insansız su altı araçları, sensörler, özel kuvvetlere ait deniz araçları ve askeri dalgıçlar arasında ses, görüntü ve video aktarımı sağlıyor.
Rafael’in tanıtım materyallerinde “sahada test edildiği” belirtilen modem, Mart-Haziran 2026 döneminde Lavrio ve Valensiya limanlarında İtalya, İspanya, Portekiz ve Yunanistan merkezli şirketlerin geliştirdiği sensörler ve otonom su altı araçlarıyla bütünleştirildi.
Broadlink’in 4-10 kilohertz ile 15-35 kilohertz arasındaki frekanslarda çalıştığı belirtiliyor. Araştırmada görüşlerine yer verilen uzmanlar, bu frekansların bazı yunus türlerinin yön bulmak ve iletişim kurmak için kullandığı ses aralıklarıyla çakışabileceğine dikkati çekti.
Araştırmacılar, teknolojinin Gazze’ye yardım ulaştırmayı amaçlayan filolara karşı kullanılmış olabileceği ihtimalini de gündeme getirdi. Ancak haberde bu olasılığı kesin olarak doğrulayan bağımsız bir bulguya yer verilmedi.
Natura 2000 alanında çevresel izin alınmadığı iddiası
Lavrio Limanı, Avrupa Birliği’nin Natura 2000 koruma ağı içinde bulunan Makronisos Boğazı Özel Koruma Alanı sınırlarında yer alıyor.
Araştırmaya göre proje kapsamında düşük, orta ve yüksek frekanslı sonarlar, akustik modemler, su altı hoparlörleri, insansız araçlar, elektromanyetik dalga yayan sensörler ve radyoaktif nötron jeneratörleri kullanıldı.
Testlerde “patlayıcı ve uyuşturucu madde benzetimleri” ile radyoaktif maddelerden de yararlanıldığı belirtilirken, Yunanistan mevzuatı uyarınca gerekli olduğu ifade edilen çevresel izin ve değerlendirme sürecinin işletilmediği öne sürüldü.
Araştırmacılar, proje koordinatörünün deneylerin deniz ekosistemi ve canlılar üzerindeki muhtemel etkilerini ortaya koyan bir çevresel değerlendirme sunmadığını bildirdi.
Yunanistan donanması katılım iddiasını reddetti
UnderSec’in internet sitesinde, Yunanistan’daki testlerin ülkenin silahlı kuvvetleriyle iş birliği içinde yürütüldüğü belirtildi. Ancak Yunanistan donanması projeye katıldığı yönündeki iddiayı reddetti.
Araştırmaya göre UnderSec fonlarının yaklaşık üçte ikisi Yunanistan’daki şirketlere ve üniversitelere aktarıldı.
Testlerin yapıldığı Lavrio Limanı aynı zamanda özelleştirme sürecinde bulunuyor. Liman işletmesinin yüzde 51 hissesinin satılmasını öngören süreçte adı geçen şirketler arasında, İsrail’in askeri ve endüstriyel yapısıyla yakın bağları bulunduğu belirtilen Israel Shipyards da yer alıyor.
Algoritmaları eski İsrail Savunma Bakanlığı yetkilisi geliştirdi
UnderSec kapsamında farklı sensörlerden elde edilen verileri işleyen algoritmaların, Rafael adına Hayfa Üniversitesi Drone Sürüleri Laboratuvarı Başkanı Profesör Oren Gal tarafından geliştirildiği bildirildi.
Gal’ın daha önce İsrail Donanmasının Otonomi ve Veri Bilimi Araştırma-Geliştirme biriminin kurucusu ve teknoloji direktörü olarak görev yaptığı, daha sonra İsrail Savunma Bakanlığında çalıştığı belirtildi.
Gal’ın 2019’dan bu yana Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde, İsrail Savunma Bakanlığınca finanse edilen iki araştırmada görev aldığı kaydedildi.
MIT for Palestine ağı tarafından hazırlanan “MIT Science for Genocide” başlıklı raporda, söz konusu araştırmaların insansız hava araçlarıyla düzenlenen hava saldırıları, protestoların gözetlenmesi, kaçan kişilerin takibi ve ev yıkımları sırasında göz yaşartıcı gaz kullanılması gibi askeri uygulamalarla bağlantılı olabileceği ileri sürüldü.
Avrupa Komisyonu: Proje sivil güvenlik amacı taşıyor
Avrupa Komisyonu, UnderSec’in Horizon Europe programının “Toplum için Sivil Güvenlik” kümesi kapsamında desteklenen bir sivil güvenlik araştırması olduğunu bildirdi.
Araştırmacılar ise projenin geliştirilme sürecinde NATO ile güçlü bağlar kurulduğunu ve ortaya çıkacak ürünlerin askeri alanlarda ticarileştirilmesinin hedeflendiğini savundu.
Habere göre NATO ülkelerinin bazı deniz kuvvetleri ile Suudi Arabistan’ın deniz ve kara kuvvetleri projeyi takip etti ve geliştirilen teknolojilere ilgi gösterdi.
Rafael’in sonar ve su altı güvenliği alanında faaliyet gösteren iştiraki DSIT Solutions da Broadlink testlerinin sürdüğü dönemde, uzun menzilli ve kesintisiz su altı gözetimi sağlayan yeni bir “Su Altı Alan Farkındalığı” sistemi tanıttı.
Şirket, 6 Nisan 2026’da “önde gelen” bir NATO donanmasına taktik su altı gözetleme sistemleri sağlamak üzere anlaşma imzaladığını duyurdu ancak müşterinin adını açıklamadı.
İsrail teknolojilerinin Avrupa’ya taşınması
UnderSec’in koordinatörü Alman araştırma kuruluşu Fraunhofer-Gesellschaft, Mart 2025’te İsrail hükümetine bağlı İsrail İnovasyon Otoritesi ile iş birliği anlaşması imzaladı. Anlaşmanın, İsrail’de geliştirilen teknolojilerin Horizon Europe gibi araştırma programları aracılığıyla Avrupa pazarına taşınmasını teşvik etmeyi amaçladığı belirtildi.
Journalismfund Europe araştırmasını hazırlayan gazeteciler, UnderSec’in İsrail yapımı teknoloji ve yapay zekâ sistemlerinin Almanya ile Avrupa’nın artan savunma yatırımlarına dahil edilmesi bakımından örnek bir model oluşturabileceğini değerlendirdi.