BBC, CNN, Zoom, HSBC ve Salesforce'un da aralarında bulunduğu 178 kuruluşun internet sitelerini etkileyen saldırıda, Optimizely platformu üzerinden ziyaretçilere zararlı JavaScript kodları sunuldu. Kodların kripto para işlemlerini manipüle etmeyi, ödeme kartı bilgilerini ele geçirmeyi ve iPhone ile iPad kullanıcılarını hedef alan istismar yazılımlarını çalıştırmayı amaçladığı belirlendi. Saldırının nasıl gerçekleştirildiği ve toplam kaç kullanıcının etkilendiği ise henüz tam olarak açıklığa kavuşmadı.
16 Kasım'da BBC, CNN, Zoom, HSBC, Equifax, Salesforce, IKEA ve GitLab gibi uluslararası kuruluşların internet sitelerini ziyaret eden kullanıcılara zararlı JavaScript kodları sunuldu.
Siber güvenlik araştırmacısı Scott Helme'nin Report URI üzerinden yayımladığı incelemeye göre saldırı, internet sitelerinin kullandığı Optimizely Web Experimentation platformundaki müşteri projelerini hedef aldı. Araştırmacıların incelediği bin 611 JavaScript dosyasının 188'inde zararlı kod tespit edildi. Bu dosyalar 178 ayrı kuruluşa aitti.
Reuters'ın 17 Kasım tarihli haberinde, saldırının Zoom, HSBC, Equifax, CNN, Salesforce ve IKEA gibi kuruluşların internet sitelerini etkilediği aktarıldı. BBC, Fox News ve GitLab da güvenlik araştırmacılarının tespit ettiği etkilenen kuruluşlar arasında yer aldı.
Saldırının farklı sektörlerde faaliyet gösteren kuruluşların internet sitelerine yayılması, tek tek şirketlerin sistemlerinden çok ortak kullanılan bir yazılım hizmetinin güvenliğini gündeme getirdi.
Saldırı nasıl gerçekleştirildi?
Optimizely, internet sitelerinin kullanıcı deneyimini geliştirmek, farklı sayfa tasarımlarını test etmek ve ziyaretçilere kişiselleştirilmiş içerik sunmak için kullanılan bir dijital deneyim platformu.
Platformun müşterileri, internet sitelerinde çalıştırılacak JavaScript kodlarını kendi projelerine ekleyebiliyor. Saldırıda da bu proje alanlarına yetkisiz kod yerleştirildi. Böylece zararlı yazılım, ziyaretçilere doğrudan saldırganların internet adresinden değil, internet sitelerinin zaten kullandığı Optimizely altyapısı üzerinden ulaştırıldı.
BleepingComputer'ın incelemesine göre saldırganlar, Optimizely'nin müşterilere ait proje kodlarına yetkisiz değişiklikler yaptı. Zararlı kodlar, platformun kendi içerik dağıtım altyapısı üzerinden yüklendi. BleepingComputer, farklı internet sitelerindeki zararlı komut dosyalarının çalıştığını veya çalıştırılmaya çalışıldığını bağımsız taramalarla da doğruladığını bildirdi.
Bu yöntem, siber güvenlik alanında tedarik zinciri saldırısı olarak tanımlanıyor. Saldırganlar, bir kuruluşun sistemlerine doğrudan erişmek yerine o kuruluşun hizmet aldığı yazılım sağlayıcısını veya ortak altyapıyı hedef alıyor. Aynı hizmeti kullanan çok sayıda kuruluşun etkilenebilmesi, bu tür saldırıları özellikle önemli hale getiriyor.
Ancak saldırının teknik yöntemiyle ilgili önemli bir soru henüz yanıtlanmış değil: Saldırganlar, birbirinden bağımsız kuruluşların Optimizely projelerine kod ekleyebilecek yetkiyi nasıl elde etti?
Scott Helme'nin incelemesi, saldırganların müşteri projelerinin JavaScript alanlarına kod yazabildiğini ortaya koydu. BleepingComputer ise bunun Optimizely altyapısının doğrudan ele geçirilmesi, çalınmış kullanıcı bilgileri veya başka bir erişim yöntemiyle gerçekleşmiş olabileceğini; ancak yöntemin henüz kesinleşmediğini aktardı.
Zararlı kodlar hangi bilgileri hedefledi?
Araştırmacıların analizine göre saldırıda kullanılan yazılım, birden fazla veri türünü hedefleyen işlevlere sahipti.
Kripto para işlemleri: Kullanıcının kopyaladığı cüzdan adresini saldırganların kontrolündeki başka bir adresle değiştirmeyi amaçladı.
Ödeme kartları: İnternet sitelerindeki ödeme formlarına girilen kart numaralarını, son kullanma tarihlerini ve güvenlik kodlarını ele geçirmeye yönelik kod içeriyordu.
Tarayıcı verileri: Çerezleri, ziyaret edilen sayfaların adreslerini ve ekran görüntülerini toplamayı hedefledi.
Mobil cihazlar: iPhone ve iPad kullanıcılarına yönelik ek istismar kodları içeriyordu. Araştırmacı Scott Helme, bu kodlarda Coruna ve DarkSword adlı iOS istismar araçlarının kullanıldığını belirledi.
Scott Helme, saldırganların kontrolündeki kripto para cüzdanlarına 16 Kasım'da yaklaşık 7 bin 40 dolar değerinde işlem ulaştığını bildirdi. BleepingComputer da bu cüzdanlara gelen işlemleri inceleyerek yaklaşık 7 bin dolar tutarında kripto para hareketi tespit etti.
Buna karşılık kaç kişinin ödeme kartı bilgilerinin ele geçirildiği, kaç cihazın etkilendiği ve toplam zararın ne olduğu henüz bilinmiyor. Reuters da saldırının tüm etkilenen sitelerde başarıya ulaşıp ulaşmadığını ve toplam etkisini bağımsız olarak doğrulayamadığını bildirdi.
Optimizely ve etkilenen şirketler ne açıkladı?
Optimizely, saldırının ardından güvenlik açığının giderildiğini ve etkilenen müşteri projelerindeki zararlı kodların kaldırıldığını bildirdi. Şirket, yetkisiz kod değişikliklerinin engellenmesi ve müşteri hesaplarının güvenliğinin yeniden sağlanması için önlemler alındığını açıkladı.
Etkilenen şirketlerden Salesforce, Optimizely komut dosyalarındaki yetkisiz değişiklikleri araştırdığını ve önlem olarak ilgili komut dosyalarını devre dışı bıraktığını açıkladı.
Equifax, Optimizely kullanımını durdurduğunu ve kendi sistemlerinin ele geçirildiğine ilişkin kanıt bulunmadığını bildirdi. IKEA ise hizmetleri ve müşterileri üzerindeki olası etkileri değerlendirdiğini duyurdu.
Avrupa'da daha önce süpermarketlerin soğutma sistemleri hedef alınmıştı
178 kuruluşu etkileyen saldırı, Avrupa'da son haftalarda yaşanan ilk büyük siber güvenlik olayı değil.
11-12 Ekim gecesi Fransa'da yaklaşık 700 büyük perakende satış noktasının soğutma sistemleri uzaktan müdahaleyle hedef alındı. Fransa'nın siber güvenlik kurumlarının yayımladığı teknik değerlendirmeye göre saldırganlar, endüstriyel soğutma kontrol cihazlarının ayarlarını değiştirerek çözülme döngülerini yüksek sıcaklıklara çıkardı. Bu müdahale, ürün kayıplarına ve en az 15 noktada yangın çıkmasına yol açtı.
Saldırı, Danfoss ve Copeland/Dixell gibi üreticilerin soğutma kontrol sistemlerini etkiledi. Bu sistemler, marketlerdeki buzdolabı ve dondurucuların sıcaklıklarını uzaktan izlemek ve yönetmek için kullanılıyor.
Fransa'nın resmî siber güvenlik değerlendirmesinde saldırı, İran Devrim Muhafızları bünyesindeki elektronik ve siber merkeze bağlı Shahid Kaveh adlı siber operasyon birimine atfedildi. Fransız makamları, saldırganların soğutma sistemlerine erişerek cihazların ayarlarını değiştirdiğini bildirdi.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, 9 Kasım'da İran'ı sorumlu tuttuklarını açıkladı. İran'ın Paris Büyükelçisi Dışişleri Bakanlığına çağrıldı; Paris yönetimi Avrupa Birliği düzeyinde yaptırım talep edeceğini bildirdi. İran ise suçlamaları reddetti.
İkinci saldırı dalgası: Avrupa'da sekizden fazla ülke etkilendi
1-2 Kasım'da Avrupa'daki süpermarketlerin soğutma sistemlerine yönelik yeni bir saldırı dalgası yaşandı. Reuters'ın 2 Kasım tarihli haberine göre Belçika, Lüksemburg, İsveç ve İrlanda'daki marketlerin yanı sıra başka ülkelerdeki işletmelerin soğutma sistemleri de etkilendi.
Belçika'da Ahold Delhaize ve Colruyt, İsveç'te ICA ve Coop saldırıdan etkilenen perakende şirketleri arasında yer aldı. İrlanda'da Musgrave, 13 SuperValu mağazasındaki sistemlerin etkilendiğini bildirdi. Bazı işletmeler soğutulmuş ve dondurulmuş ürünleri satıştan çekmek zorunda kaldı.
İrlanda Ulusal Siber Güvenlik Merkezi, Danfoss ve Copeland/Dixell tarafından üretilen soğutma kontrol sistemlerinin ele geçirildiğini doğruladı. İtalya'nın siber güvenlik birimi de soğuk zincir sistemlerini kullanan işletmelere yönelik uyarılar yayımladı.
Reuters, 2 Kasım'daki haberinde saldırıların arkasında kimin olduğunu ve Fransa'daki olaylarla bağlantılı olup olmadığını belirleyemediğini bildirdi.
Yolcu uçaklarına yönelik bomba ihbarları uçuşları aksattı
Avrupa'da soğutma sistemlerine yönelik saldırıların ardından kasım ayının ilk haftasında yolcu uçaklarına yönelik bomba ihbarları gündeme geldi.
Reuters'ın 5 Kasım tarihli haberine göre, yalnızca o gün en az 27 yolcu uçuşu bomba ihbarlarından etkilendi. Bazı uçaklar planlanmamış iniş yaptı, bazı uçuşlar yön değiştirdi; bazı uçaklara savaş uçakları eşlik etti.
İhbarlardan etkilenen uçuşlar arasında Dublin-Roma seferini yapan Aer Lingus uçağı da vardı. Uçak, bomba ihbarının ardından Fransa'daki Évreux askerî hava üssüne yönlendirildi. İspanya'da Madrid-Barajas Havalimanı'nda altı uçuşa yönelik üç ayrı e-posta ihbarı alındı. Polonya'da Varşova-Paris seferini yapmaya hazırlanan LOT uçağının kalkışı durduruldu. Bulgaristan Hava Kuvvetleri de üç yolcu uçağına eşlik etti.
Bu ihbarlar üzerine yapılan kontrollerde patlayıcı bulunmadı. Reuters, 5 Kasım'daki haberinde ihbarların arkasında hangi kişi veya grubun bulunduğunun belirlenemediğini, hiçbir ülkenin resmî olarak sorumluluk atfetmediğini bildirdi.
Reuters'a göre 3 Kasım'da da en az yedi uçuş ve bir yolcu gemisi bomba ihbarlarından etkilenmişti. Böylece birkaç gün içinde Avrupa'da farklı ülkelerin hava ulaşımını etkileyen birden fazla ihbar dalgası yaşandı.
Bomba ihbarları medya kuruluşlarına ve okullara da gönderildi
6 Kasım'da İrlanda ve Birleşik Krallık'taki medya kuruluşlarına bomba ihbarı içeren e-postalar gönderildi. İrlanda kamu yayıncısı RTÉ'nin haberine göre e-postanın konu satırında “MESSAGE TO THE WEST” ifadesi yer aldı. Gönderen, Avrupa'daki uçaklara yönelik önceki ihbarların sorumluluğunu üstlendiğini iddia ederek medya kuruluşlarının binalarına da patlayıcı yerleştirildiğini öne sürdü.
İhbarların ardından İrlanda'daki haber merkezlerinde tahliyeler yapıldı ve yayın akışları aksadı. İrlanda polisi, etkilenen kuruluşlarla temas kurarak soruşturma başlattı. E-postada sorumluluğu üstlendiğini iddia eden kişinin kimliği ve uçaklara yönelik önceki ihbarlarla bağlantısı bağımsız olarak doğrulanmadı.
11 Kasım'da İtalya'da yaklaşık 6 bin 300 okula bomba tehdidi içeren e-postalar gönderildi. CBS News'in haberine göre İrlanda ve Birleşik Krallık'taki yüzlerce okul da benzer tehditler aldı. Bazı okullar tahliye edilirken, yetkililer ihbarları asılsız olarak değerlendirdi. Olaylarla ilgili soruşturmalar sürerken herhangi bir patlayıcı bulunduğu bildirilmedi.
Bu tehditlerin arkasında hangi kişi veya grubun bulunduğu konusunda da resmî bir sorumluluk tespiti açıklanmadı.
ABD'deki hava trafik kesintisi: FAA siber saldırı olmadığını açıkladı
Avrupa'daki saldırı ve tehditlerle aynı dönemde ABD'de de ülke genelinde uçuşları etkileyen bir sistem kesintisi yaşandı. Ancak ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), 13 Kasım'daki olayın siber saldırı olduğuna ilişkin bir bulgu bulunmadığını açıkladı.
FAA'nın 15 Kasım'da yayımladığı soru-cevap metnine göre, eski iletişim altyapısında yaşanan kararsızlık nedeniyle ülke genelinde uçuşların geçici olarak durdurulmasına karar verildi. Kurum, FAA telekomünikasyon ağına saniyede değil, her dört-beş saniyede yaklaşık bin bağlantı girişimi düzeyinde veri akışı oluştuğunu ve bunun hava trafik kontrol iletişimi ile radar verilerinde istikrarsızlığa yol açtığını bildirdi.
İlk incelemede, Teksas'taki Amarillo radar sahası ve Arkansas'taki El Dorado radyo iletişim sahası olası kaynak noktaları olarak belirlendi. FAA'nın ağ hizmet sağlayıcısı L3Harris'in El Dorado'da yeni bir yönlendirici kurulum çalışması yaptığı, sistemdeki anormalliklerin ardından ilgili noktaların ağdan izole edildiği açıklandı.
FAA, olayın 22 hava trafik kontrol merkezinin 17'sinde istikrarsızlığa yol açtığını ve bazı terminal radar kontrol birimlerini de etkilediğini bildirdi. Kurum, mevcut kanıtlara göre olayın siber saldırı veya dışarıdan kötü niyetli bir aktörle bağlantılı olduğuna dair bir işaret bulunmadığını açıkladı.
13 Kasım'daki kesinti sırasında yaklaşık 12 bin 462 uçuşun iptal edildiği FAA'nın açıklamasında yer aldı. Kurum, uçuşların güvenlik prosedürleri kapsamında durdurulduğunu ve bütün uçakların güvenli biçimde iniş yaptığını bildirdi.
Farklı olaylar aynı güvenlik tablosuna mı işaret ediyor?
Son haftalarda yaşanan gelişmeler, dijital sistemlere bağımlı temel hizmetlerin farklı yöntemlerle aksatılabildiğini gösteriyor.
Ancak olayların aynı kişi, grup veya devlet tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin doğrulanmış ortak bir bulgu bulunmuyor.

