Bulgaristan’da 1 Kasım’da yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda İliyana Yotova, oyların yüzde 57,58’ini alarak rakibi Andrey Gyurov’u geride bıraktı. Seçim sonucu, Başbakan Rumen Radev’in desteklediği siyasi çizginin cumhurbaşkanlığında da devam etmesini sağlarken Ukrayna savaşı ve Rusya ile ilişkiler kampanyanın öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.
Bulgaristan'da 1 Kasım'da düzenlenen cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turuna ilişkin sonuçlar netleşmeye başladı.
Bulgaristan Merkez Seçim Komisyonunun sandık tutanaklarının yüzde 99,95'inin işlenmesinin ardından açıkladığı verilere göre, mevcut Cumhurbaşkanı İliyana Yotova ve cumhurbaşkanı yardımcısı adayı Kiril Valchev, 1 milyon 93 bin 564 oy alarak yüzde 57,58'e ulaştı.
Eski geçici Başbakan Andrey Gyurov ile cumhurbaşkanı yardımcısı adayı Georgi Kandev ise 749 bin 543 oyla yüzde 39,46'da kaldı. Seçmenlerin yüzde 2,95'ine karşılık gelen 56 bin 70 kişi ise hiçbir adayı desteklemedi.
Yotova, 28 seçim bölgesinde ilk sırada yer aldı
Merkez Seçim Komisyonunun verilerine göre Yotova, ülke genelindeki 31 seçim bölgesinin 28'inde rakibini geride bıraktı. Gyurov ise başkent Sofya'daki iki seçim bölgesi ile Kırcaali'de ilk sırada yer aldı.
Yurt dışında kullanılan oyların büyük bölümünün sayıldığı sonuçlara göre ise Gyurov yüzde 55,4, Yotova yüzde 42,2 oranında destek aldı.
Seçime katılım oranı yaklaşık yüzde 27 olarak gerçekleşti.
Bulgaristan’ın seçimle gelen ilk kadın cumhurbaşkanı
Daha önce Cumhurbaşkanı Rumen Radev'in yardımcılığını yürüten Yotova, Radev'in ocak ayında parlamento seçimlerine katılmak amacıyla görevinden ayrılmasının ardından cumhurbaşkanlığı görevini üstlenmişti.
25 Ekim'de düzenlenen ilk turda Yotova ve Valchev oyların yüzde 34,76'sını, Gyurov ve Kandev ise yüzde 31,95'ini almıştı. Hiçbir adayın seçilmek için gerekli çoğunluğa ulaşamaması üzerine seçim ikinci tura kalmıştı.
İkinci turda rakibini geride bırakan 62 yaşındaki Yotova, Bulgaristan'ın halk oylamasıyla seçilen ilk kadın cumhurbaşkanı olarak beş yıllık görev süresi için seçim zaferini elde etti.
Radev’in siyasi etkisi cumhurbaşkanlığında da sürecek
İliyana Yotova’nın seçilmesi, Başbakan Rumen Radev’in liderliğindeki İlerici Bulgaristan’ın (Progressive Bulgaria) cumhurbaşkanlığı üzerindeki etkisini de sürdürecek. Radev, ocak ayında cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılarak nisan ayında yapılan parlamento seçimlerine katılmış, liderliğini yaptığı İlerici Bulgaristan koalisyonu seçimleri kazanarak parlamentoda çoğunluğu elde etmişti. Mayıs ayında başbakanlık görevini üstlenen Radev, Yotova’nın cumhurbaşkanı adaylığını da destekledi.
Yotova, daha önce iki dönem boyunca Radev’in yardımcısı olarak görev yapmıştı. İkili, Bulgaristan’ın Avrupa Birliği ve NATO üyeliğini sürdürürken Rusya ile ilişkilerin geliştirilmesini ve Ukrayna savaşının diplomatik yollarla sona erdirilmesini savunan bir yaklaşım benimsiyor.
Ukrayna savaşı ve Rusya ile ilişkiler seçim gündemindeydi
Ukrayna savaşı ve Bulgaristan’ın Rusya ile ilişkileri, cumhurbaşkanlığı seçiminde iki aday arasındaki temel görüş ayrılıklarından biri oldu.
Yotova, savaşın Rusya ile müzakereler yoluyla sona erdirilmesini savundu. Ukrayna’ya daha fazla silah gönderilmesine karşı çıkan Yotova, seçim kampanyasında kendisini “barışın cumhurbaşkanı” olarak tanımladı. Rusya ile diyaloğun geliştirilmesini ve yaptırımların kaldırılmasını da savundu.
Eski geçici Başbakan Andrey Gyurov ise Ukrayna’ya desteğin sürdürülmesini ve Bulgaristan’ın Batılı müttefikleriyle işbirliğinin güçlendirilmesini istedi. Gyurov, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarını sona erdirmesi gerektiğini belirterek Moskova ile müzakerelerin bu koşulun ardından yürütülmesini savundu. Geçici başbakanlığı döneminde Ukrayna ile güvenlik işbirliği anlaşması imzaladı.
Karadeniz’de ticari gemileri hedef alan insansız hava aracı saldırılarının ardından artan güvenlik endişeleri de seçim sürecinde etkiliydi. Bulgaristan kıyıları açıklarında son haftalarda yaşanan saldırılarda denizcilerin hayatını kaybettiği veya kaybolduğu bildirildi. Bulgaristan hükümeti, deniz güvenliğinin sağlanması için müttefiklerinden destek istedi.
Saldırılar sonrası Yotova, Karadeniz’de güvenliğin sağlanması için diplomatik girişimleri savunurken Gyurov, Rusya’nın saldırılardaki rolünün açık biçimde ortaya konulması gerektiğini söyledi. Başbakan Radev ise saldırıların Rusya’nın çıkarlarına hizmet ettiğini belirtmekle birlikte, Moskova’yı doğrudan sorumlu tutmak için yeterli kanıt bulunmadığını açıklamıştı.
Cumhurbaşkanlığı makamının yetkileri
Bulgaristan’da cumhurbaşkanlığı makamı ağırlıklı olarak temsili nitelik taşısa da devlet yönetiminde önemli anayasal yetkiler barındırıyor. Cumhurbaşkanı, silahlı kuvvetlerin başkomutanı olarak görev yapıyor, parlamentodan geçen yasaları veto edebiliyor, uluslararası anlaşmaları imzalıyor ve büyükelçilerin atanmasında rol oynuyor.
Parlamentoda hükümet kurulamaması durumunda geçici hükümetin atanması sürecinde de cumhurbaşkanının yetkileri bulunuyor. Halk oyuyla beş yıllığına seçilen cumhurbaşkanı, en fazla iki dönem görev yapabiliyor.
