ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka ve Grönland ile Arktik ve Kuzey Atlantik güvenliğinin güçlendirilmesini öngören üçlü güvenlik anlaşmasını imzaladı.
ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka ve Grönland ile Arktik ve Kuzey Atlantik güvenliğinin güçlendirilmesini öngören üçlü güvenlik anlaşmasını imzaladı. Anlaşma, ABD'nin Grönland'daki askeri varlığını genişletmesine ve yeni savunma alanları oluşturmasına imkan tanırken, Grönland Danimarka egemenliğinde kalacak.
Trump, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında bulunduğu New York'ta Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen ile bir araya gelerek anlaşmaya imza attı.
Trump, imza töreni öncesinde anlaşmaya ilişkin, "Bu Avrupa, ABD ve herkes için muazzam bir şey. Grönland için de inanılmaz olacak" dedi.
Anlaşma, Trump'ın daha önce Grönland'ın ABD'nin parçası olması gerektiği yönündeki açıklamalarının ardından Washington ile Kopenhag arasında yaşanan gerilimin sonrasında imzalandı.
Trump, törende Grönland'ın ABD tarafından satın alınması seçeneğinin tamamen gündemden çıkıp çıkmadığı yönündeki soruları yanıtlamadı.
ABD, Danimarka ve Grönland tarafından yayımlanan anlaşmaya göre Washington, Grönland'ın kuzeybatısındaki Pituffik Uzay Üssü'ndeki faaliyetlerini modernize edip genişletebilecek.
ABD ayrıca Grönland'ın güneyindeki Narsarsuaq ve doğusundaki Mestersvig'de "savunma alanları" oluşturabilecek.
Anlaşma, tarafların mutabakatı doğrultusunda ABD'nin Grönland'da ilave savunma alanları kurmasına, askeri operasyonlarını ve tesislerini güçlendirmesine imkan tanıyor.
ABD'nin kurulacak üslerle ilgili mal ve hizmet sözleşmelerinde "mümkün olan en geniş ölçüde" Grönlandlı kaynaklara öncelik vermesi öngörülüyor.
Anlaşmada ABD ordusunun Grönland topraklarında geniş hareket imkanına sahip olması ve "deniz altı erişimi" de yer alıyor.
ABD'nin Grönland'a askeri erişiminin NATO bölgesinin, Grönland'ın ve Amerika kıtasının savunulmasına hizmet edeceği belirtiliyor.
Trump yönetiminin planladığı "Golden Dome" füze savunma sisteminin de anlaşma kapsamında değerlendirilebileceği belirtilirken, Frederiksen sistemin ayrıntılarına ilişkin henüz karar alınmadığını söyledi.
Anlaşmaya göre tarafların aksi yönde ortak karar almaması halinde NATO üyesi olmayan hiçbir ülke Grönland'da insanlı veya insansız askeri tesis kuramayacak ya da sürekli askeri varlık bulunduramayacak.
Anlaşmanın herhangi bir sona erme tarihi bulunmuyor.
Grönland'ın gelecekte bağımsızlığını ilan etmesi halinde ise NATO üyeliğini sürdürmesi ve anlaşma kapsamında Danimarka'ya ait hak ve yükümlülükleri devralması öngörülüyor.
Frederiksen, anlaşmayı "sonsuza kadar sürebilecek bir anlaşma" olarak nitelendirdi ve anlaşmanın ABD, Grönland, Danimarka ve NATO açısından olumlu olduğunu söyledi.
Frederiksen, Trump'a hitaben, "Sayın Başkan, hasımların fazla yaklaşmasını istemediğiniz konusunda çok açık oldunuz. Buna tamamen katılıyorum" dedi.
Nielsen de anlaşmayı "kazan-kazan-kazan anlaşması" olarak nitelendirerek, "Sizin güvenliğiniz bizim güvenliğimizdir, bizim güvenliğimiz de sizin güvenliğimizdir" ifadelerini kullandı.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise anlaşmanın imzalanmasının ardından yaptığı açıklamada, anlaşmanın NATO'nun Arktik bölgesindeki artan rolüyle birlikte kolektif güvenliği güçlendirdiğini belirtti.
Trump'ın Grönland açıklamaları gerilime yol açmıştı
Trump, ilk başkanlık döneminden bu yana Grönland'ın ABD tarafından alınması yönündeki isteğini birçok kez dile getirmişti.
İkinci başkanlık döneminde de Grönland'ın kontrolünün ABD açısından stratejik önem taşıdığını savunan Trump'ın açıklamaları, NATO müttefiki Danimarka ile ilişkilerde gerilime yol açmıştı.
ABD'nin Grönland'daki askeri varlığı İkinci Dünya Savaşı'nın ardından binlerce asker ve 17 üs ile tesisten oluşurken, bu varlık yıllar içinde önemli ölçüde azaldı.
ABD'nin halen Grönland'ın kuzeybatısındaki Pituffik Uzay Üssü'nde yaklaşık 200 askeri bulunuyor. Üs, ABD ve NATO'nun füze uyarı, füze savunma ve uzay gözetleme faaliyetlerine destek sağlıyor.
