Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan ziyareti dönüşünde yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’a İran’a yönelik yeni bir saldırı ihtimaline ilişkin Türkiye’nin çekincelerini ilettiğini söyledi. Rusya-Ukrayna savaşının sona ermesi için diplomatik çabaların sürdüğünü belirten Erdoğan, Türkiye’nin İstanbul’u yeniden müzakerelerin merkezi yapmaya hazır olduğunu açıkladı. Erdoğan, “Terörsüz Türkiye” sürecinden de geri dönüş olmayacağını ifade etti.
Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan’ın Zafer Günü etkinliklerine katılmak üzere gerçekleştirdiği Şuşa ziyaretinin ardından Türkiye’ye dönüş yolunda uçakta gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Bölgesel ve uluslararası gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanmasından duyduğu endişeyi dile getirdi. İran’a yönelik yeni bir saldırı dalgası başlatılmasını istemediklerini belirten Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump’la yaptığı telefon görüşmesinde Türkiye’nin çekincelerini aktardığını söyledi.
Erdoğan, “Trump’a çekincelerimizi anlattım. Barış ve diplomasi kapısını açmak için devreye girmeye hazır olduğumuzu ilettik. Umarız sağduyu hâkim olur, bölge olarak uçurumun kenarından döneriz” dedi.
Türkiye’nin sorunların diyalog ve diplomasi yoluyla çözülmesini savunduğunu belirten Erdoğan, bölgedeki gerilimin daha fazla istikrarsızlığa yol açmaması gerektiğini ifade etti.
İstanbul yeniden Rusya-Ukrayna müzakerelerinin merkezi olabilir
Erdoğan’ın açıklamalarında Rusya-Ukrayna savaşı da önemli yer tuttu. Türkiye’nin savaşın tamamen sona ermesi için yoğun çaba gösterdiğini söyleyen Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump’ın diplomatik girişimlerini desteklediklerini belirtti.
Türkiye’nin daha önce İstanbul’da gerçekleştirilen müzakerelere ev sahipliği yaptığını hatırlatan Erdoğan, “Türkiye olarak gerektiğinde yeniden İstanbul’u müzakerelerin merkezi yapmaya, insan odaklı diplomasiyi tüm enstrümanlarıyla kullanmaya hazırız” ifadelerini kullandı.
Erdoğan, barış konusunda umutlu olduklarını da söyledi. Ancak açıklamasında yeni bir müzakere tarihi, tarafların katılımına ilişkin bir mutabakat veya İstanbul’da yapılması kesinleşmiş bir toplantı duyurmadı.
“Terörsüz Türkiye sürecinden geri dönüş olmayacak”
Erdoğan, iç politikadaki en önemli başlıklardan biri olan “Terörsüz Türkiye” sürecine ilişkin de değerlendirmelerde bulundu. Sürecin devlet ve hükümet tarafından kararlılıkla yürütüldüğünü belirten Erdoğan, geri dönüş olmayacağını söyledi.
Erdoğan, “Milletimiz ve devletimiz yarım asrına mal olan terör meselesini çözmek için kararını vermiş, yol haritasını belirlemiş ve harekete geçmiştir. Bundan geriye dönüş olmayacaktır” dedi.
Sahadaki gelişmelerin devletin ilgili kurumları tarafından takip edildiğini belirten Erdoğan, örgütün faaliyet gösterdiği mağaraların belirli bir plan çerçevesinde boşaltıldığını söyledi. Bu sürecin devam edeceğini ifade etti.
Erdoğan, silah bırakma ve sürecin doğrulanmasına ilişkin aşamaların tamamlanmasının ardından Milli Güvenlik Kurulu kararı aşamasına ulaşılmasını temenni ettiklerini kaydetti.
Sürecin takvimine ve doğrulama mekanizmasının nasıl işletileceğine ilişkin ayrıntılı bir takvim açıklamayan Erdoğan, sürecin dikkatli ancak hızlı yürütülmesi gerektiğini belirtti. Bu yaklaşımını Latince “Festina lente” sözüyle ifade eden Erdoğan, sözün “Yavaşça acele et” anlamına geldiğini söyledi.
Türkiye-Azerbaycan ilişkilerine ilişkin gerilim iddialarına yanıt
Erdoğan, Azerbaycan ziyaretinin ardından iki ülke arasındaki ilişkilere yönelik değerlendirmelerde de bulundu. Son dönemde Ankara ile Bakü arasında görüş ayrılığı yaşandığına ilişkin iddialara karşı Türkiye ve Azerbaycan arasındaki ilişkilerin güçlü olduğunu söyledi.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile görüşmesinde iki ülke arasındaki dayanışmayı ele aldıklarını belirten Erdoğan, “Türkiye ile Azerbaycan arasında ayrılık arayanlar beyhude bir çabanın içerisindedir” dedi.
İki ülkenin ortak tarih, kültür ve siyasi bağlarla birbirine bağlı olduğunu ifade eden Erdoğan, ilişkileri zedelemeye yönelik girişimlere karşı dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerde son dönemde yaşanan tartışmaların arka planında, Azerbaycan’da okullarda başörtüsüne ilişkin düzenleme ve bu düzenlemeye Türkiye’den gelen tepkiler bulunuyordu. Reuters’ın 5 Kasım tarihli haberinde, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in Ankara’daki Türk Devletleri Teşkilatı zirvesine katılmaması ve iki ülke arasında yaşanan diplomatik rahatsızlık aktarılmıştı. Associated Press de iki liderin Şuşa’daki görüşmesinde ilişkilerin güçlü olduğu mesajı verdiğini bildirmişti.
Erdoğan’ın son açıklamaları, iki ülke arasındaki gerilim iddialarını reddeden ve ilişkilerin devamlılığını vurgulayan bir siyasi mesaj niteliği taşıyor. Ancak iki ülke arasında son dönemde yaşanan görüş ayrılıklarının tümüyle giderildiğini gösteren yeni bir anlaşma veya ortak açıklama duyurulmadı.
Kıbrıs için KKTC'nin tanınması çağrısını yineledi
Erdoğan, Kıbrıs meselesine ilişkin açıklamasında Türkiye’nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne desteğinin süreceğini belirtti.
Ada’da iki ayrı halk ve iki ayrı devlet bulunduğunu savunan Erdoğan, uluslararası topluma KKTC’yi tanıma çağrısını yineledi. Diğer devletleri KKTC ile siyasi, diplomatik ve ekonomik ilişkiler kurmaya davet etti.
Erdoğan, Kıbrıs Türk halkının yalnız bırakılmayacağını ifade ederek Kıbrıs meselesinin Türkiye açısından yalnızca bir dış politika konusu olmadığını söyledi.
Bu açıklama, Ankara’nın Kıbrıs sorununda iki devletli çözüm yaklaşımını sürdürdüğünü gösteriyor. Ancak uluslararası toplumun ve Birleşmiş Milletler’in mevcut çözüm çerçevesi, iki toplumlu ve iki bölgeli federasyon temelindeki müzakere parametrelerine dayanıyor. Dolayısıyla Erdoğan’ın çağrısı, tarafların üzerinde uzlaştığı yeni bir çözüm modeli değil, Türkiye’nin mevcut siyasi tutumunun tekrarı niteliğinde.
COP31 için iklim adaleti ve uygulama vurgusu
Erdoğan, 9 Kasım’da Antalya’da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 hakkında da değerlendirmelerde bulundu.
İklim krizinin ortak bir mesele olduğunu belirten Erdoğan, konferansta somut adımların ele alınacağını söyledi. İklim adaletine önem verdiklerini vurgulayan Erdoğan; yeşil sanayileşme, dirençli şehirler ve iklim uygulamalarının toplantının gündeminde olacağını ifade etti.
Türkiye’nin ev sahipliğindeki COP31, 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya’da düzenleniyor. Zirvede iklim finansmanı, emisyon azaltımı, uyum politikaları ve ülkelerin iklim taahhütlerinin uygulanması öne çıkan başlıklar arasında.
Erdoğan’ın açıklamasında iklim adaleti vurgusu, özellikle gelişmekte olan ülkelerin iklim krizinin etkileri karşısında ihtiyaç duyduğu finansman ve destek tartışmaları açısından önem taşıyor.
Açıklamaların ortak başlığı: Diplomasi ve bölgesel işbirliği
Erdoğan’ın Azerbaycan dönüşünde yaptığı açıklamalar, Türkiye’nin hem bölgesel krizlerde diplomatik rol üstlenme isteğini hem de mevcut dış politika pozisyonlarını ortaya koydu. İran konusunda yeni bir saldırı dalgasına karşı çıkılması, Rusya-Ukrayna savaşında İstanbul’un yeniden müzakere merkezi olarak önerilmesi ve COP31’de iklim adaleti vurgusu, açıklamaların uluslararası gündemle doğrudan bağlantılı başlıklarını oluşturdu.
Bununla birlikte açıklamalarda İran-ABD geriliminin çözümüne yönelik somut bir arabuluculuk takvimi, Rusya-Ukrayna müzakereleri için kesinleşmiş bir İstanbul toplantısı veya Kıbrıs konusunda yeni bir diplomatik mutabakat duyurulmadı. Erdoğan’ın mesajları, bu başlıklarda Türkiye’nin tutumunu ve diplomatik girişimlere açık olduğunu ortaya koyuyor.
