Belçika, Estonya, Finlandiya, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz ve İsveç'te marketlerin soğutma sistemlerinde yaşanan sorunlar siber saldırı şüphesini gündeme getirdi. Bazı mağazalarda buzdolabı ve dondurucuların sıcaklığı 50 dereceye kadar yükselirken, ürünler satıştan kaldırıldı. Saldırıların sorumluluğunu üstlenen olmadı.

Avrupa'da market zincirlerinin soğutma sistemlerini hedef alan siber saldırıların kapsamı genişliyor. 

İlk olarak Fransa'da yüzlerce marketin soğutma sistemlerini etkileyen saldırıların ardından 2 Kasım'da Belçika, Estonya, Finlandiya, İrlanda, Lüksemburg, Hollanda ve İsveç'te benzer olaylar bildirildi. Bugün de (3 Kasım) İtalya ve Portekiz'den gelen haberlerle etkilenen ülke sayısı en az dokuza yükseldi.

Reuters, Associated Press (AP), AFP ve Euronews'in haberlerine göre saldırı veya siber müdahale şüphesi taşıyan olaylarda bazı marketlerin buzdolabı ve dondurucularındaki sıcaklıklar olağan dışı biçimde yükseldi. Soğuk zincirin korunamadığı mağazalarda taze ve dondurulmuş gıdalar satıştan kaldırıldı; bir bölümü imha edildi.

Ancak bütün ülkelerdeki olayların siber saldırı olduğu kesinleşmiş değil. Bazı şirketler saldırıyı doğrularken bazıları sistemlerdeki sorunun kaynağına ilişkin incelemelerin sürdüğünü açıkladı.

Belçika'da onlarca mağaza etkilendi

Saldırıların en geniş çapta bildirildiği ülkelerden biri Belçika oldu. Delhaize, Colruyt, Carrefour ve Intermarché gibi market zincirlerinin yanı sıra IKEA'nın Mons kentindeki mağazasında da soğutma sistemleriyle ilgili sorun yaşandı.

Carrefour Belçika, 700 mağazasından 15'inin etkilendiğini açıkladı. Şirket sözcüsü Mich Vergauwen, olayın siber saldırı olduğunu belirtti. Delhaize ise birkaç düzine mağazasında soğutma sistemlerini etkileyen bir bilişim olayı yaşandığını bildirdi.

Colruyt Grubu, Belçika'da Spar markasıyla faaliyet gösteren beş mağazasının soğutma sistemlerinin hedef alındığını açıkladı. Intermarché mağazalarında da benzer sorunlar yaşandı. Belçika basınında yer alan bilgilere göre bazı küçük marketler ve akaryakıt istasyonlarındaki mağazalar da etkilendi.

Soğutma sistemlerinin bakım ve işletmesini yürüten Sabcobel şirketinin yöneticisi Stephan Moelans, saldırının Fransa'daki olayla aynı mekanizmayı kullandığını söyledi. Moelans, sistemlerdeki buharlaştırıcıların buz çözme moduna geçirildiğini ve sıcaklıkların yükseldiğini belirtti.

Şirket, etkilenen sistemleri devre dışı bırakmak ve güvenli hale getirmek için gece boyunca teknik ekiplerin çalıştığını açıkladı. Belçika Federal Savcılığı olayla ilgili soruşturma başlattı.

İrlanda'da 13 SuperValu mağazası etkilendi

İrlanda'da Musgrave Grubu, işlettiği 13 SuperValu mağazasının soğutma sistemlerinin siber olaydan etkilendiğini duyurdu.

Şirket, soğuk ve dondurulmuş ürünleri önlem amacıyla satıştan kaldırdı. Musgrave, 2 Kasım öğleden sonra yaptığı açıklamada olayın tamamen giderildiğini ve etkilenen mağazalarda ürünlerin yeniden raflara yerleştirilmesine başlandığını bildirdi.

Şirket, dağıtım merkezlerinin ve mağazalara yapılan teslimatların kesintiye uğramadığını belirtti. SuperValu'nun toplam 223 mağazasından 13'ünün etkilendiği açıklandı.

İsveç'te dondurucuların sıcaklığı 50 dereceye çıktı

İsveç'te ICA ve Coop market zincirlerinin bazı mağazalarında soğutma sistemleri etkilendi.

Coop, yaklaşık 800 mağazasından altısında siber olay yaşandığını ve soğutma sistemlerindeki sorunun giderildiğini açıkladı. ICA ise sınırlı sayıda mağazanın etkilendiğini bildirdi ancak olayın siber saldırıdan kaynaklandığını doğrulamadı.

Güney İsveç'teki Sjöbo kentinde bulunan bir ICA mağazası, buzdolabı ve dondurucularının sistemlerine müdahale edildiğini ve sıcaklığın 50 dereceye çıkarıldığını duyurdu. Stockholm'deki bir başka mağazada da dondurucuların çalışmaması nedeniyle ürünler imha edildi.

İsveç Ulusal Siber Güvenlik Merkezi Başkanı John Billow, ülkede uzaktan yönetilebilen ve güncelleme ya da güvenlik yaması gerektiren çok sayıda operasyonel teknoloji cihazı bulunduğunu söyledi. Merkezin ülke genelindeki olayları incelediği bildirildi.

Estonya, Finlandiya ve Hollanda'da inceleme sürüyor

Estonya'da bir marketin soğutma sistemini yöneten bilgisayara erişildiği ve sıcaklık ayarının 50 dereceye çıkarıldığı bildirildi. Soğutma teknolojileri şirketi Kitman Coldtech'in yöneticisi Jann Mutso, saldırının dakikalar içinde kontrol altına alındığını ve ciddi bir hasar oluşmadığını açıkladı. Selver market zinciri de mağazalarından birinin etkilendiğini doğruladı.

Finlandiya'da Kesko grubuna ait bazı küçük marketlerde soğutma sistemlerinin sıcaklıklarında olağan dışı değişiklikler tespit edildi. Şirketin güvenlik birimi, sorunun nedenini araştırdıklarını ve ağ üzerinden müdahale ihtimalinin henüz dışlanmadığını açıkladı. Finlandiya Ulusal Siber Güvenlik Merkezi de siber müdahale olasılığını dışlamadı.

Hollanda'da ise soğutma sistemleri tedarikçisi Danfoss'un açıklamasına göre en az 17 işletmenin sistemlerinde sorun yaşandı. Etkilenen işletmelerin kimlikleri açıklanmadı. Bazı küçük marketlerdeki soğutma sistemlerinin de saldırılardan etkilendiği bildirildi.

İtalya ve Portekiz'de de yeni vakalar bildirildi

AFP'nin haberine göre İtalya'da Sicilya'daki en az dört Coop marketi ile Toskana'da bir işletme etkilendi. Coop markalı marketleri işleten Radenza Grubu'nun yöneticisi Giuseppe Spadaro, saldırının gece saat 04.00'te gerçekleştiğini ve dondurulmuş gıda bölümlerinin uzaktan kontrol sistemini hedef aldığını söyledi. Spadaro, sorunun giderildiğini açıkladı.

Portekiz'de ise Mosqueteiros Grubu, yedi Intermarché mağazasında siber saldırıyla bağlantılı olay yaşandığını doğruladı. Şirket, saldırının soğutma sistemlerinin yönetiminden sorumlu harici bir hizmet sağlayıcıyı hedef almış olabileceğini bildirdi.

Lüksemburg'da Delhaize zincirinin dört mağazası etkilendi. Şirket, taze ve dondurulmuş ürün çeşitliliğinin geçici olarak azaldığını ancak dağıtım merkezlerinin normal çalıştığını ve mağazalara teslimatların aksamadığını açıkladı.

Saldırıların Fransa'daki olayla bağlantısı araştırılıyor

Avrupa'daki son olaylar, 12 Ekim'de Fransa'da yüzlerce marketin soğutma sistemlerini etkileyen siber saldırıların ardından geldi.

Fransa'da Intermarché ve Coopérative U başta olmak üzere farklı market zincirlerine ait mağazaların soğutma sistemlerine uzaktan müdahale edilmiş, bazı cihazların sıcaklıkları 50 dereceye kadar yükselmişti. Saldırılar nedeniyle gıdalar imha edilirken bazı mağazalarda yangın çıktığı da bildirilmiş ve. Fransız polisi, yüzlerce mağazanın etkilendiği olayla ilgili soruşturma yürütmüştü.

Fransa'daki olayda etkilenen sistemlerin bir bölümünde Danimarkalı teknoloji şirketi Danfoss'un eski nesil ürünlerinin kullanıldığı bildirildi. Şirket, bu ürünlerin bazılarının artık yazılım ve güvenlik güncellemesi almadığını belirtti.

Belçika'daki soğutma sistemlerini işleten Sabcobel'in yöneticisi Moelans, son saldırıda da Fransa'daki olayla aynı yöntemin kullanıldığını söyledi. İsveç'teki bazı ICA mağazalarının da Danfoss tarafından sağlanan harici kontrol sistemlerini kullandığı açıklandı. Estonya'daki saldırıda etkilenen cihazların da eski model Danfoss sistemleri olduğu bildirildi.

Bu benzerlikler, saldırılarda ortak güvenlik açıklarının veya aynı tür teknolojilerin hedef alınmış olabileceğine işaret ediyor. Ancak Fransa'daki saldırılar ile diğer ülkelerdeki olayların aynı kişiler tarafından gerçekleştirildiği henüz doğrulanmadı.

Saldırıların arkasında kim var?

Saldırıların sorumluluğunu şu ana kadar hiçbir kişi veya grup üstlenmedi. Reuters'a konuşan Belçika Siber Güvenlik Merkezi Sözcüsü Katrien Eggers, saldırının arkasında kimin bulunduğunun bilinmediğini ve bunun hiçbir zaman tespit edilemeyebileceğini söyledi.

Avrupa Komisyonu'nun tarım ve gıda alanından sorumlu üyesi Christophe Hansen ise tekrarlanan saldırıların ciddi endişe yarattığını belirtti. Hansen, olayların Avrupa'nın gıda tedarik zincirini aksatmayı ve tüketicilerin güvenini sarsmayı amaçlayan kasıtlı girişimler olduğuna ilişkin değerlendirmesini paylaştı.

Siber güvenlik uzmanları, market zincirlerinin uzaktan yönetilen soğutma sistemleri, bina kontrol mekanizmaları, güvenlik kameraları ve satış noktası cihazları nedeniyle saldırılara açık hale gelebildiğine dikkat çekiyor.

Şu ana kadar açıklanan bulgular, olayların Avrupa'nın gıda tedarik zincirinde dijital güvenlik risklerini ortaya çıkardığını gösteriyor. Ancak saldırıların tek bir merkezden yönetildiğine veya belirli bir devletin sorumluluğunda olduğuna ilişkin doğrulanmış bir kanıt bulunmuyor.