25 Ekim’deki erken parlamento seçiminde Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in liderliğindeki Sırp İlerleme Partisi’ni geride bırakan öğrenci hareketi, hükümet değişikliğinin yanı sıra polis, istihbarat ve yargı kurumlarında da değişim talep ediyor. Seçimin ardından iki üst düzey polis yetkilisi gözaltına alınırken Novi Sad tren istasyonu faciasının ikinci yıldönümünde binlerce kişi sorumluların yargılanması çağrısıyla bir araya geldi.

Sırbistan’da öğrenci hareketinin seçim zaferinin ardından ülkede siyasi geçiş süreci ve devlet kurumlarında değişim talepleri gündemde. 

25 Ekim’de yapılan erken parlamento seçiminde öğrenci hareketinin desteklediği liste, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in liderliğindeki Sırp İlerleme Partisi’nin (SNS) önünde yer aldı. Seçimin ardından öğrenciler polis, istihbarat ve yargı kurumlarının üst düzey yöneticilerinin istifasını ve yolsuzluk iddialarına ilişkin soruşturmaların ilerletilmesini istedi.

Bu gelişmelerin ardından 1 Kasım’da Kriminal Polis Müdürlüğü Başkanı Marko Kričak ve Organize Suçlarla Mücadele Birimi yöneticisi Boško Sekulović gözaltına alındı. 

Aynı gün, 2024’te 16 kişinin hayatını kaybettiği Novi Sad tren istasyonu faciasının ikinci yıldönümü nedeniyle binlerce kişi kentte bir araya geldi.

Öğrenci hareketi parlamentoda çoğunluğu kazandı

Sırbistan Cumhuriyet Seçim Komisyonu’nun açıkladığı ön sonuçlara göre Student List 140, Aleksandar Vučić’in liderlik ettiği SNS öncülüğündeki liste 104 sandalye kazandı.

1 Kasım’da 53 sandıkta tekrarlanan oylamanın ardından gözlemci kuruluş CRTA, Student List’in 140, SNS listesinin ise 103 sandalye elde edeceğini öngördü. Tekrarlanan oylama sonucunda Usame Zukorlić’in listesi de parlamentoda bir sandalye kazandı.

Bu sonuçlarla birlikte seçimde sandalye dağılımı güncellenirken yeni parlamentonun toplanması ve hükümetin kurulması süreci devam ediyor.

SNS’nin iktidarı sona erdi

Sırbistan’da 25 Ekim’de yapılan erken genel seçim, 2012’den bu yana iktidarda bulunan Sırp İlerleme Partisi’nin (SNS – Srpska napredna stranka) 14 yıllık siyasi hâkimiyetini sona erdirdi. Aleksandar Vučić’in öncülük ettiği SNS merkezli seçim ittifakı, öğrenci hareketinin desteklediği Student List karşısında yenilgiye uğradı.

Seçimlere geleneksel bir siyasi parti olarak değil, öğrenci hareketinin oluşturduğu bir aday listesi olarak katılan Student List, üniversitelerdeki öğrenci meclislerinin belirlediği adaylardan oluştu. Listede öğrencilerin kendileri değil; akademisyenler, doktorlar, uzmanlar, sporcular ve sanatçılar yer aldı. Listenin başında kardiyoloji profesörü Ilija Srdanović bulunuyordu. Hareket, seçim kampanyasında yolsuzlukla mücadele ve kamu kurumlarına duyulan güvenin yeniden tesis edilmesini öne çıkardı. 

SNS’nin başbakan adayı olarak seçim kampanyasına katılan Vučić, yenilgiyi kabul etti. Seçim sürecinin öncesinde, 27 Eylül’de cumhurbaşkanlığı görevinden istifa eden Vučić, görev ve yetkilerini 28 Eylül’de Meclis Başkanı Ana Brnabić’e devretti. Brnabić, yeni cumhurbaşkanı seçilene kadar vekâleten cumhurbaşkanlığı görevini yürütecek. 

Seçim zaferine rağmen Student List, henüz başbakan adayını açıklamadı. Sırbistan’da yeni hükümetin kurulması için parlamentonun toplanması ve başbakanın belirlenmesi gerekiyor. Öğrenci hareketi ise seçim başarısını yalnızca hükümet değişikliğiyle sınırlı görmüyor; polis, güvenlik ve istihbarat kurumlarının yöneticilerinin değiştirilmesi, yolsuzluk soruşturmalarının ilerletilmesi ve kamu kurumlarında hesap verebilirliğin sağlanmasını talep ediyor.

Öğrenciler üst düzey kamu görevlilerinin istifasını istedi

Student List temsilcileri, 29 Ekim’de Belgrad’da düzenledikleri basın toplantısında polis, devlet güvenlik kurumları ve askeri istihbarat birimlerinin yöneticilerinin istifa etmesini istedi. Öğrenciler ayrıca yolsuzluk iddialarına konu olan dosyaların yeniden açılmasını veya soruşturmaların hızlandırılmasını talep etti.

Talepler arasında Novi Sad tren istasyonu faciasına ilişkin soruşturmanın ilerletilmesi, kamu kurumlarının mali kayıtlarının ve sözleşmelerinin denetlenmesi de bulunuyor. Öğrenci temsilcileri, görev değişimi sürecinde kamu görevlilerine belge ve kayıtları koruma çağrısı yaptı.

Reuters’ın aktardığına göre, Sırbistan Yüksek Kamu Savcısı Zagorka Dolovac da başsavcılara kamu kurumlarındaki resmi belgelerin ve diğer kayıtların yok edilmesini önlemek için polisle birlikte harekete geçmeleri talimatını verdi. 

İki üst düzey polis yetkilisi gözaltına alındı

Sırbistan’da Kriminal Polis Müdürlüğü Başkanı Marko Kričak ile Organize Suçlarla Mücadele Birimi yöneticisi Boško Sekulović, 1 Kasım’da gözaltına alındı.

Belgrad Başsavcısı Nenad Stefanović, iki yetkilinin görevlerini kötüye kullanmak ve görevlerini yerine getirmemek suretiyle eski Belgrad Polis Müdürü Veselin Milić’in haklarına zarar vermekle şüpheli sıfatıyla soruşturulduğunu açıkladı.

Soruşturma, 12 Mayıs 2026’da Belgrad’ın Senjak semtindeki 27 adlı restoranda Aleksandar Nešović’in öldürülmesiyle ilgili dosyaya dayanıyor. Savcılık, Kričak ve Sekulović’in eski Belgrad Polis Müdürü Veselin Milić’i cinayete iştirak etmekle suçlayan bir başvuru yaparak görevlerini kötüye kullandıklarından şüpheleniyor. 

Savcılığa göre iki yetkili, Milić’in olay yerinde bulunmadığını bilmelerine rağmen bu suçlamayı yöneltti. Kričak ayrıca restoran sahibine yönelik kötü muamele ve işkence şüphesiyle de soruşturuluyor.

Kričak, öğrenci protestolarına yönelik polis müdahaleleri nedeniyle öğrenci hareketinin eleştirdiği isimler arasında yer alıyordu. Öğrenciler seçimden önce Kričak’ın da aralarında bulunduğu bazı polis ve istihbarat yöneticilerinin görevden alınmasını istemişti.

Başsavcı Stefanović ise gözaltıların seçim sonuçları veya öğrencilerin talepleriyle bağlantılı olmadığını söyledi. 

Novi Sad faciasının ikinci yıldönümünde binlerce kişi toplandı

Novi Sad’da 1 Kasım 2024’te tren istasyonunun beton giriş sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişi hayatını kaybetmiş ve Sırbistan’daki protestolar böylece başlamıştı. Facia sonrasında başlayan öğrenci protestoları, zamanla ülke genelinde yolsuzluk iddialarına ve kamu kurumlarının hesap verebilirliğine odaklanan geniş çaplı bir harekete dönüşmüştü. Protestoların ardından hükümette değişiklikler yaşandı ve erken seçim kararı alındı.

Facianın ikinci yıldönümünde binlerce öğrenci ve yurttaş, hayatını kaybedenleri anmak ve sorumluların yargılanmasını talep etmek için kentte toplandı.

Yağmur altında düzenlenen yürüyüşte 16 dakika boyunca sessizlik sağlandı. Katılımcılar, her bir kurban için istasyon önüne çelenk ve çiçek bıraktı.

Novi Sad’daki çöküşle ilgili 13 kişi hakkında iddianame düzenlendi. Eski İnşaat, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Goran Vesić’in de arasında yer aldığı kişilerin yargılanmasına olayın üzerinden iki yıl geçmesine rağmen başlanmadı. 

Anma etkinliğine katılanlar, seçim sonuçlarının ardından facia dosyasındaki soruşturmanın ilerletilmesini ve sorumluların hesap vermesini istedi. 

Ne olmuştu?

Novi Sad tren istasyonunun yenilenen binasındaki beton giriş sundurması, 1 Kasım 2024’te çöktü. Olayda 16 kişi hayatını kaybetti. İstasyonun yenilenmesi sırasında yapılan çalışmalar ve kamu kaynaklarının kullanımı hakkında soru işaretleri gündeme geldi.

Facianın ardından öğrenciler, olayın şeffaf biçimde soruşturulmasını ve sorumluların hesap vermesini talep ederek protestolar başlattı. Eylemler kısa sürede ülke geneline yayıldı. Öğrencilerin talepleri zamanla yolsuzlukla mücadele, kamu kurumlarının hesap verebilirliği ve erken seçim çağrılarını da kapsadı.

Protestolar sonucunda dönemin Başbakanı Miloš Vučević Ocak 2025’te istifa etti. Eylül 2026’da cumhurbaşkanlığından ayrılan Aleksandar Vučić, SNS’nin seçim listesine liderlik etti. 25 Ekim’deki erken seçimde öğrenci hareketinin desteklediği liste, SNS’yi geride bıraktı.