Çorum'daki Hitit başkenti Hattuşa’da yürütülen kazılarda bulunan çivi yazılı bir tablet parçasının, Hititler ile Mısırlılar arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu belirlendi.
Çorum'daki Hitit başkenti Hattuşa’da yürütülen kazılarda bulunan çivi yazılı bir tablet parçasının, Hititler ile Mısırlılar arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu belirlendi.
Büyükkale’de bulunan tablet parçası üzerinde yaklaşık bir yıl süren bilimsel incelemeler sonucunda, parçanın antlaşmanın ülkelerinden kaçıp diğer ülkeye sığınan insanlara yönelik hükümlerine ait satırlar içerdiği tespit edildi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde sosyal medya hesabından duyurdu.
Ersoy, “Barışın binlerce yıllık izini Anadolu’nun toprağında bulduk” ifadelerini kullanarak, Büyükkale’de ele geçirilen parçanın antlaşmanın bir ülkeden diğerine sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlerine ait satırlar taşıdığını belirtti.
Ersoy, insanların evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadelerin “binlerce yıl öncesinden bugüne güçlü bir mesaj taşıdığını” ve keşfin “Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü yerini bir kez daha ortaya koyduğunu” ifade etti.
Bakanlığın açıklamasına göre tablet parçası, Büyükkale’deki “E” binası yakınlarında bulundu. Yalnızca bir yüzü korunan parça üzerinde yaklaşık bir yıl boyunca ayrıntılı bilimsel incelemeler yürütüldü.
İncelemeler sonucunda parçanın, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında yapılan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu belirlendi.
Yeni bulunan tablette, antlaşmanın 12-20. maddelerinde düzenlenen ve iki tarafın ülkelerinden kaçıp diğer ülkeye sığınan kişilere yönelik muameleyi ele alan hükümlere ait satırlar bulunuyor.
Tablet metninin bazı bölümleri kırık ve eksik durumda. Okunabilen kısımlarda Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden söz edilirken, evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler de yer alıyor.
Antik dünyanın önemli diplomasi belgelerinden
Kadeş Barış Antlaşması, Hititler ile Mısırlılar arasında MÖ 1274 yılında gerçekleşen Kadeş Savaşı’nın ardından, yaklaşık MÖ 1259 yılında imzalandı.
Savaş Hitit Kralı Muvatalli ile Mısır Firavunu II. Ramses arasında gerçekleşirken, antlaşma Muvatalli’nin ardından tahta çıkan III. Hattuşili ile II. Ramses arasında yapıldı.
Antlaşma, her iki tarafın kendi nüshasının günümüze ulaştığı bilinen tek Antik Yakın Doğu antlaşması olarak biliniyor ve aynı zamanda bilinen en eski barış antlaşması kabul ediliyor.
Dönemin diplomasi dili olan Akadça ile çivi yazısıyla kil tabletlere kaydedilen antlaşmanın Mısırca metni ise hiyerogliflerle Karnak ve Ramesseum tapınaklarının duvarlarına işlendi.
Kadeş Antlaşması’nın Akadça metnine ait kil tablet parçaları Hattuşa’da 1906-1912 yılları arasındaki ilk dönem kazılarında ortaya çıkarıldı. Daha önce bulunan parçalar İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında bulunuyor.
Antlaşmanın büyütülmüş bir kopyası, uluslararası diplomasinin simgelerinden biri olarak Birleşmiş Milletler’in New York’taki genel merkezinde sergileniyor.
Yeni buluntu metnin tamamlanmasına katkı sağlayabilir
Büyükkale’deki yeni keşfin, Kadeş Antlaşması’nın Hattuşa’da bulunan kil tablet nüshalarının eksik bölümlerinin tamamlanmasına yönelik çalışmalara katkı sağlaması bekleniyor.
Kazılarda antlaşmaya ait eksik diğer parçaların da bulunması hedeflenirken, parçaların bir araya getirilmesinin metnin daha eksiksiz okunmasına ve Hitit-Mısır diplomasisinin ayrıntılarının daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
