Duruşma süreleri ve kanun yolu değişiklikleri
Kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak adlandırılan 30 maddelik "Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Başka Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi", AKP İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel başkanlığında toplanan TBMM Adalet Komisyonu bünyesinde kabul edildi. 29 madde ve bir geçici maddeden oluşan bu düzenleme kapsamında, idari kurumlar aleyhine hükmedilen alacaklar için doğrudan icra takibi başlatılması zorlaştırıldı; alacaklıların icra öncesinde idareye yazılı başvuruda bulunarak bir ay beklemesi kuralı getirildi. Kabul edilen teklifte miras kalan malların satışından noterlik işlemlerine, Danıştay daire sayısının korunmasından mahkemelerdeki tek hakim yetkilerine kadar çok sayıda usul değişikliği yapılırken, görüşmeler sırasında eklenen bir maddeyle IBAN mağdurlarına ceza indirimi sağlandı, ilk derece mahkemesi kararlarının Yargıtay tarafından görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle bozulamamasını içeren madde ise metinden tamamen çıkarıldı.
Taşınmaz satışları ve teminat yükümlülükleri
Teklif doğrultusunda, miras yoluyla geçen taşınmazlarda ortaklığın sonlandırılması amacıyla yapılacak satışlarda ilk açık artırma sadece mirasçılar arasında düzenlendi. Bu aşamada verilen tekliflerin malın toplam değerini ve satış masraflarını karşılaması şartı koşuldu, alıcı çıkmaması durumunda ise ikinci artırmanın herkese açık yapılması kararlaştırıldı. Ortaklığın satılarak giderilmesi süreçlerinde paydaşların kendi payları oranında teminat yatırmaktan muaf tutulması uygulamasına son verilerek, pay sahiplerine de diğer katılımcılar gibi teminat yatırma zorunluluğu getirildi; Hazine ise tüm açık artırmalarda bu muafiyetini korudu. En yüksek teklifi vermesine rağmen ihale bedelini zamanında ödemeyen kişilerin teminatlarının iade edilmemesi, bu paranın satış masraflarına aktarılarak kalan kısmın hak sahiplerine verilmesi ve bu kişilere teklif ettikleri bedelin yüzde 5'i oranında idari para cezası uygulanması hükme bağlandı.
Yargılama usulleri ve mahkeme yetkileri
Noterlik Kanunu'nda yapılan değişiklikle evrak ve defterlerin yetkili mercilerce incelenmesi kolaylaştırılarak, onaylı örneklerin güvenli elektronik imzayla gönderilmesine imkan tanındı ve bu işlem için posta ile yol masrafı dışında ücret alınmaması kararlaştırıldı. Danıştay'ın mevcut iş yükü sebebiyle daire sayısının azaltılmasına ilişkin süre 23 Temmuz 2030 tarihine kadar, yani dört yıl boyunca uzatıldı. İdare ve vergi mahkemelerinde tek hakimle çözülebilecek dava türlerinin kapsamı genişletilirken, bölge idare mahkemelerine, ilk derece mahkemesi kararının sonucunu doğru bulup gerekçesini yanlış gördüğü durumlarda kararı kaldırmadan gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunu reddetme yetkisi verildi. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararlarına uyum çerçevesinde, bölge idare mahkemelerinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden hüküm kurduğu bazı kararlara karşı Danıştay'da temyiz yolu açıldı, ancak tek hakimle görülen davalar ile bazı uyuşmazlıklar bu yolun dışında tutuldu.
Kurumsal atamalar ve mesleki disiplin kuralları
Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu başkan ve üyeliğine atanacak kişilere tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık belgesi ya da alanında doktora derecesi sahibi olma şartı ile birlikte dört yıllık görev süresi sınırı getirildi. Anayasa Mahkemesi kararı uyarınca, Türkiye Adalet Akademisi tarafından hakim ve savcı yardımcılarına verilecek eğitimlerin kapsamı ile yüz tam puan üzerinden yapılacak sınav esasları ve mazeret sınavı kuralları kanunla belirlendi. Hakimler ve Savcılar Kanunu'ndaki yeni düzenlemeyle, mesleki hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye başvuran hakim ve savcılara disiplin cezası verilmesi kararlaştırıldı.
Borçlar, veriler ve ceza yargılaması
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı neticesinde, sözleşme dışı borç ilişkilerindeki kanuni faiz oranının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredi işlemlerindeki reeskont oranı baz alınarak hesaplanması yöntemi benimsendi. Kısıtlı kişilere ait malların UYAP entegrasyonlu elektronik satış portalı üzerinden satılması kuralı getirildi. Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle, moleküler genetik inceleme verilerinin mahkumiyet veya davanın düşmesi halinde kesinleşmeden itibaren 20 yıl saklanması, bilgisayar aramalarından elde edilen verilerin ise adli emanette 15 yıl muhafaza edildikten sonra savcı huzurunda imha edilmesi düzenlendi, ilgililere belirli şartlarda bu verilerin silinmesini talep etme hakkı verildi. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) müessesesinin işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin kötü muamele kapsamındaki suçlarında uygulanmayacağı netleştirildi. Kaçak sanıklara, mahkemede bizzat hazır bulunma ve savunma yapma iradesini beyan etme şartıyla yargılamanın yenilenmesini isteme hakkı tanındı.
Tazminat hesaplamaları ve alacak davaları
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itiraz yetkisinin kapsamı genişletilerek; ceza dairelerinin yargı yeri belirleme ve görevsizlik dışındaki onama, bozma, ret, düşme gibi tüm kararlarına karşı itiraz edilebilmesine imkan sağlandı, itiraz süresi dosyanın fiziki tesliminden itibaren bir aydan üç aya çıkarıldı. Türk Borçlar Kanunu'na eklenen maddeyle, destekten yoksun kalma ve iş gücü kaybı tazminatlarında kazancın bilindiği döneme ait faizin olay tarihinden, varsayımsal kazancın olduğu bilinmeyen döneme ait faizin ise karar tarihinden itibaren işletilmesi ve dava öncesi ödemelerin tazminattan oransal mahsubu kurallara bağlandı. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 107'nci maddesinin lağvedilmesiyle belirsiz alacak davası tamamen kaldırıldı, bunun yerine kısmi dava açan davacılara tahkikat bitene kadar kalan alacaklarını ıslaha başvurmadan talep etme hakkı verildi ve zaman aşımının davanın açıldığı tarihten itibaren kesilmesi öngörüldü.
Duruşma süreleri ve kanun yolu değişiklikleri
Yazılı yargılama usulündeki davalarda duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak üç ayı geçemeyeceği, zorunlu hallerde hakimin gerekçe göstererek bu süreyi uzatabileceği düzenlendi. Ses ve görüntü yoluyla duruşmaya uzaktan katılanlar için ikrar, yemin, feragat, kabul, sulh ve muvafakat durumları haricinde elle imza atma zorunluluğu kaldırıldı. Aynı yargı çevresindeki mahkemelerin birleştirme kararlarının ancak kesinleştikten sonra ilk mahkemeyi bağlaması ve bu kararlara karşı esas hüküm beklenmeden doğrudan istinafa gidilebilmesi sağlandı. Son olarak, istinaf mahkemelerinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden verdiği ve parasal sınırın üzerinde kalan kararları için temyiz yolu açıldı.
Önergelerle değiştirilen maddeler
Kanun teklifinin ilk metninde yer alan ve ilk derece mahkemesi kararlarının Yargıtay tarafından sadece görev veya yetki gerekçesiyle bozulamamasını öngören 27'nci madde, adalet komisyonundaki görüşmeler sırasında AKP tarafından sunulan önergeyle metinden çıkarıldı. Buna karşılık, yine AK Parti'nin verdiği ihda önergesiyle Türk Ceza Kanunu'nun 158'inci maddesine yeni bir fıkra eklenerek, dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştiraki sadece belirli fiille sınırlı olan "IBAN mağdurları" için, fiilin haksızlık içeriği gözetilerek verilecek hapis cezalarında yarı oranında indirim yapılması maddesi metne dahil edildi.
